Engelli Kaldırma Platformu Periyodik Kontrolü Nasıl Yapılır?

Engelli kaldırma platformu nedir, hangi tipler kapsama girer?

Bu ekipman grubu, hareket kabiliyeti kısıtlı kişilerin katlar ya da kot farkları arasında güvenle taşınması için tasarlanmış düşük hızlı, güç tahrikli kaldırma araçlarını kapsar. Kullanıcısının çoğu zaman tekerlekli sandalyede olması, ekipmanı diğer kaldırma araçlarından ayırır: platformdaki kişi bir arıza anında kendi başına inemeyebilir, sıkışma noktalarından kaçamayabilir, yardım çağırmak için platformdaki donanıma muhtaçtır. Muayenenin ağırlık merkezi bu yüzden yük kapasitesinden çok emniyet zincirindedir: düşme önleyici tertibat, kat kapısı kilitleri, duyarlı kenar, acil indirme ve haberleşme.

Kapsama giren üç ana tip vardır ve raporda hangisi olduğu açıkça yazılır:

Ekipman okulda, camide, kamu binasında, otelde, fabrikada ya da sağlık tesisinde kurulu olabilir; işyerinde iş ekipmanı olarak bulunduğu sürece periyodik kontrol yükümlülüğü aynıdır. Erişilebilirlik mevzuatı gereği kamu binalarına son yıllarda çok sayıda platform kurulduğu için saha talebi giderek artan, buna karşılık bakım kültürü henüz oturmamış bir ekipman grubudur — kontrolde bulunan tablo çoğu zaman bunu yansıtır.

Yasal dayanak ve standartlar

Kim yapabilir?

Engelli kaldırma platformları EK-III'ün kaldırma ve iletme ekipmanları bölümünde yer alır; yetkili unvanlar md. 2.2.2'de sayılır: makine mühendisleri, mekatronik mühendisleri, metalürji ve malzeme mühendisleri, imalat mühendisleri, makine veya metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler ya da makine tekniker veya yüksek teknikerleri. Kontrolü yapanın EKİPNET kaydı zorunludur ve raporda EKİPNET kayıt numarası bulunur.

Bugün için tabloda akreditasyon şartı yoktur; ancak yukarıdaki kutuda anlatıldığı gibi 01.01.2027'den itibaren bu ekipmanın periyodik kontrolü Ek Madde 2 kapsamına girer ve raporu yalnızca ekipman muayene kuruluşunda çalışan yetkili kişiler düzenleyebilir. Bu ekipman için Bakanlıkça yayımlanmış zorunlu rapor formatı veya kriter dokümanı bulunmadığından kontrol içeriği TS EN 81-40 / TS EN 81-41 ile üretici dokümanlarına dayanır; İEKY EK-III md. 1.9.1 gereği kriter dokümanı yayımlanmamış ekipmanlarda hafif/ağır kusur derecelendirmesi uygulanmaz — bulgular derecelendirilmeden, açık tespit cümleleriyle yazılır.

Periyot ve test rejimi

Standartlarda aksi belirtilmedikçe periyodik kontrol azami 1 yıl arayla yapılır. Her kurulumdan, yer değişiminden ve önemli tadilattan sonra kullanım öncesi kontrol ayrıca gerekir; bu işletmenin sorumluluğudur ve yıllık kontrolün yerine geçmez.

Yük testi beyan edilen kapasiteyle yapılır: platform etiketindeki taşıma kapasitesi kadar yük (ya da eşdeğer ağırlık) platforma yerleştirilir, kaldırma-indirme hareketleri ve frenleme davranışı gözlenir. İEKY EK-III md. 2.2.1.1'in genel kuralı uygulanacaksa statik test beyan yükünün 1,25 katı, dinamik test 1,1 katı ile yapılır — bu katsayılar birer test katsayısıdır; ekipmanın o yükü taşımak zorunda olduğu anlamına gelmez, testin hangi yükle kurulacağını tanımlar. Standardın ya da üreticinin farklı bir test değeri öngördüğü durumda o değer esas alınır ve raporda dayanağıyla yazılır. Test sırasında platformdaki yükün devrilmeyecek ve kaymayacak biçimde sabitlenmesi, test bölgesinin boşaltılması ve testin kimseyi platformda taşımadan yapılması temel saha kurallarıdır.

Adım adım kontrol

1. Kimlik ve doküman: Platform tipi (dikey / eğimli / oturaklı), beyan kapasitesi, seyir yüksekliği, anma hızı ve durak sayısı kaydedilir; CE işareti, kapasite ve tanıtım etiketleri, kullanma talimatı, kurtarma talimatı ve bakım kayıtları incelenir.
2. Taşıyıcı yapı ve ray: Sütun, ray, konsol ve sabitleme noktalarında çatlak, gevşeme, korozyon ve deformasyon aranır; duvara veya merdivene bağlantı elemanları tek tek kontrol edilir.
3. Tahrik sistemi: Kremayer-pinyon, vidalı mil ya da hidrolik tahrikte aşınma, boşluk ve yağlama durumu değerlendirilir; hareketin sarsıntısız ve kararlı olması beklenir.
4. Düşme önleyici tertibat: Fren / paraşüt düzeneğinin varlığı ve işlevi doğrulanır — bu, raporun en kritik kalemidir; denenmeden "uygun" yazılmaz.
5. Kapılar, korumalar ve duyarlı kenar: Kat kapıları ve kilitleri (kapı açıkken hareketin engellenmesi), platform kenar korumaları, rampa/eşik emniyeti ve alt korumadaki duyarlı kenarın temasta hareketi durdurması denenir.
6. Acil durum düzenekleri: Acil durdurma butonu, enerji kesikken elle acil indirme / kurtarma düzeneği ve (gerekli hallerde) iki yönlü haberleşme test edilir.
7. Erişilebilirlik ve kumandalar: Kumanda butonlarının tekerlekli sandalyeden erişilebilir yükseklikte olduğu, sürekli basma (hold-to-run) tipindeki kumandaların bırakılınca hareketi kestiği kontrol edilir.
8. Elektrik güvenliği: Besleme tesisatı, topraklama ve yalıtım gözden geçirilir; uç konum sınırlayıcıları ve yavaşlama tertibatının çalışması doğrulanır.
9. Yük testi: Beyan kapasitesiyle (uygulanıyorsa yukarıdaki katsayılarla) test yapılır; acil indirme ve duyarlı kenar denemelerinin sonuçları test bölümüne yazılır.
10. Raporlama: Kontrol maddeleri işaretlenir, tespitler ve test değerleri yazılır, sonuç-kanaat oluşturulur.

Bu ekipmanı özel kılan şey: kullanıcısı savunmasızdır

Bir forkliftin operatörü eğitimli bir çalışandır; bir engelli platformunun kullanıcısı ise çoğu zaman ekipmanı o gün ilk kez kullanan, hareket kabiliyeti kısıtlı bir kişidir. Muayene bu gerçeğe göre kurulur. Düşme önleyici tertibat (fren / paraşüt) tahrik elemanının kopması ya da kontrolsüz hızlanma halinde platformu tutan son korumadır; varlığı yetmez, denenmesi gerekir. Kat kapısı kilitleri platformun katta olmadığı anda kapının açılmasını, kapı açıkken de platformun hareket etmesini önlemelidir — bu iki yönlü kilitleme, dikey platformlarda kuyu boşluğuna düşmeyi engelleyen ana bariyerdir.

Duyarlı kenar (alt koruma), platformun altında bir engelle — ayak, eşya, evcil hayvan — karşılaşıldığında hareketi durduran donanımdır; eğimli platformlarda merdiveni kullanan diğer kişileri de korur. Acil indirme, elektrik kesildiğinde platformda mahsur kalan kullanıcıyı güvenle aşağı almanın tek yoludur: elle çevirme, akülü indirme ya da hidrolik boşaltma düzeneği enerji yokken fiilen denenir. Platform kapalı bir kuyuda ya da yardım sesinin duyulmayacağı bir konumda çalışıyorsa iki yönlü haberleşme düzeneğinin çalışması ayrıca kontrol edilir. Bu kalemlerin herhangi birinin çalışmaması, diğer her şey kusursuz olsa da ekipmanın güvenli kullanımını ortadan kaldırır.

Raporda hangi teknik bilgiler yazılır?

• Platform tipi — dikey kaldırma platformu (TS EN 81-41), eğimli kaldırma platformu / merdiven asansörü (TS EN 81-40) veya oturaklı merdiven asansörü (TS EN 81-40).
• Beyan edilen kapasite (kg) — etiket değeri; test yükünün tabanıdır.
• Seyir yüksekliği (m) ve durak sayısı — platformun kat ettiği düşey/eğimli mesafe ve hizmet verdiği duraklar.
• Anma hızı (m/s) — etiket değeri.
• Kumanda butonu yüksekliği (mm) — tekerlekli sandalyeden erişilebilir aralıkta olup olmadığı değerlendirilir.
• Ezilme / sıkışma boşluğu (mm) — platform ile sabit yapı arasındaki boşlukların ölçümü.
• Erişim rampası / eşik durumu — tekerlekli sandalyenin platforma güvenli giriş-çıkışı.
• Test değerleri — uygulanan test yükü (kg), acil indirme denemesinin ve duyarlı kenar / alt koruma denemesinin sonucu.

Sahada sık görülen kusurlar

• Hiç denenmemiş acil indirme: kolu kayıp, anahtarı bulunamayan ya da yıllardır çalıştırılmamış elle indirme düzeneği — enerji kesintisinde kullanıcı platformda mahsur kalır.
• Köprülenmiş kat kapısı kilidi: "kapı arızalıydı" diye bantlanmış ya da iptal edilmiş kilit; kuyu boşluğuna düşme riskinin en kısa yoludur.
• Çalışmayan duyarlı kenar: teması algılamayan, kablosu sökülmüş ya da üzeri kaplanmış alt koruma.
• Ray ve sabitleme gevşemesi: özellikle sonradan monte edilen eğimli platformlarda duvar dübellerinin gevşemesi, korkuluk bağlantılarının oynaması.
• Tahrik aşınması: kremayer dişlerinde aşınma, vidalı milde boşluk, hidrolikte kaçak ve kendiliğinden inme.
• Erişilemeyen ya da anlaşılmayan kumandalar: yüksekte kalmış butonlar, silinmiş işaretler, bırakınca durmayan kumanda.
• Eksik etiket ve doküman: kapasite plakası okunmuyor, kullanma ve kurtarma talimatı yok, bakım kaydı tutulmamış.
• Topraklama ve yalıtım eksikleri: dış mekana kurulu platformlarda yıpranmış kablolar, doğrulanmamış topraklama sürekliliği.
• Bakımsızlık: uzun süre kullanılmayan platformun kontrol günü "bir kere çalıştırılıp" teslim edilmeye çalışılması — kararlı çalışma gözlenmeden sonuç yazılmaz.

Kontrol başlıkları

Rapordaki kontrol listesi etiketlerden başlar, taşıyıcı yapı ve tahrikle devam eder, emniyet zinciri ve dokümanlarla kapanır:

• Kapasite, kullanım ve tanıtım etiketleri okunaklı ve yerinde
• Taşıyıcı yapı, ray ve sabitlemede çatlak, gevşeme, korozyon yok
• Tahrik (kremayer-pinyon / vidalı / hidrolik) düzgün, aşınma sınırında
• Düşme önleyici tertibat (fren / paraşüt) mevcut ve denenmiş
• Kat kapıları ve kilitleri; kapı açıkken hareket engelleniyor
• Platform kenar korumaları ve rampa/eşik emniyeti uygun
• Duyarlı kenar (alt koruma) temasında hareket duruyor
• Acil durdurma tertibatı erişilebilir ve işlevsel
• Acil indirme / kurtarma düzeneği enerji kesikken çalışıyor
• İki yönlü sesli-görüntülü haberleşme (gerekli hallerde) çalışıyor
• Kumandalar tekerlekli sandalyeden erişilebilir yükseklikte
• Uç konum sınırlayıcıları ve yavaşlama tertibatı çalışıyor
• Elektrik tesisatı, topraklama ve yalıtım uygun
• Kullanma talimatı, kurtarma talimatı ve bakım kaydı mevcut

Benzer düşey taşıma ekipmanlarının rehberleri için: yük asansörü, inşaat asansörü ve yükseltilebilir seyyar iş platformu.

Sıkça Sorulan Sorular