Yükseltilebilen Seyyar İş Platformu (YSİP) Periyodik Kontrolü Nasıl Yapılır?
YSİP kontrolü nedir?
YSİP; çalışma platformu, uzatılabilen yük kolu (makas paketi veya bom) ve şasiden oluşur. Kontrol; taşıyıcı yapının (şasi, bom/makas, platform), güvenlik algılamalarının (aşırı yük, eğim, dengeleyici kilitleri) ve kurtarma düzeneklerinin (acil indirme) doğrulanması + yük testleridir.
Yasal dayanak ve standartlar
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (EK-III md. 2.2 — insan kaldıran ekipman; azami periyot 1 yıl)
- KR08 / KK08 — Yükseltilebilen Seyyar İş Platformu Periyodik Kontrol Raporu ve Kriterleri (İSGÜM — taslak: içerik rehberi; şekil şartı EK-III 1.7)
- TS EN 280+A1 — Yükseltilebilen seyyar iş platformları: tasarım hesapları, denge kriterleri, güvenlik ve deneyler
YSİP'te yük değil insan taşınır; bu yüzden TS EN 280'in istediği aşırı yük algılama (platform kapasite aşımında hareketi kilitler), eğim algılama (şasi eğimi sınırı aşınca uyarır ve kaldırmayı durdurur) ve dengeleyici kilitleri (outrigger açılmadan yükselmeye izin vermez) tek tek fiilen test edilir. "Sensör takılı ama bypass edilmiş" saha denetimlerinin klasik ağır kusurudur.
Kim yapabilir?
Makine mühendisleri ile yönetmelikte sayılan diğer teknik unvanlar yapabilir; kontrolü yapanın EKİPNET kaydı zorunludur. Operatör belgesi (IPAF/MYK) ayrı bir yükümlülüktür; ekipman kontrolünün yerine geçmez.
Adım adım kontrol (KR08 akışı)
- Kimlik: Platform tipi (makaslı / teleskopik bom / eklemli bom / dikey mast), maksimum çalışma yüksekliği ve yan uzanım, sepet kapasitesi (kg) ve kişi sayısı, tahrik tipi kaydedilir.
- Yapısal kontrol: Şasi, dengeleyiciler, uzatılabilen yük kolu (makas pimleri/bom kızakları), platform (korkuluk ≥ 1,1 m, kapı kilidi, süpürgelik) ve yapısal bağlantılarda deformasyon/çatlak aranır.
- Tahrik ve hidrolik: Yük kolu tahrik sistemleri, hidrolik silindir ve hortumlarda kaçak, fren sistemleri (sürüş ve park) kontrol edilir.
- Güvenlik algılamaları: Aşırı yük algılama, eğim sensörü ve sesli uyarı, dengeleyici kilit mantığı, acil durdurma butonları (platform + şasi), sesli-görsel ikazlar ve haberleşme test edilir.
- Acil indirme: Enerji kesilmiş senaryoda elle/bypass indirme fiilen çalıştırılır; yer kumandasının platform kumandasına önceliği doğrulanır.
- Testler: Fonksiyon testi → yük testi (beyan yükü) → aşırı yük testi (TS EN 280 katsayısı; algılamanın kilitlediği gösterilir) → işlevsel yük testi. Sonuçlar rapora yazılır, kusurlar derecelendirilir.
KR08 kontrol maddeleri
- Operatör talimatları, ikazlar ve işaretlemeler
- Şasiler · Dengeleyiciler
- Uzatılabilen yük kolu ve tahrik sistemleri
- Platform (korkuluk, kapı, süpürgelik)
- Kumanda yeri ve görüş · Kumanda tertibatları
- Ekipman yük bileşenlerinin mekanik dayanımı
- Acil (alternatif) indirme
- Koruma tertibatları · Fren sistemleri
- Sesli ve/veya görsel ikazlar ve haberleşme
- Hidrolik bileşenler
- Elektrik teçhizatları ve akü
- Testler: fonksiyon · yük · aşırı yük · işlevsel yük
Sıkça Sorulan Sorular
YSİP hangi ekipmanları kapsar?
Yükseltilebilen seyyar iş platformu; makaslı platformlar, teleskopik ve eklemli bomlu platformlar ile dikey mastlı kaldırıcıları kapsar (sahadaki adıyla manlift). İnsanları çalışma konumuna kaldıran, konum değiştirebilen ekipmanlardır ve TS EN 280 kapsamındadır.
YSİP raporunda hangi testler vardır?
İSGÜM KR08 taslağı dört test satırı içerir: fonksiyon testi, yük testi (beyan yükünde), aşırı yük testi (TS EN 280'in öngördüğü katsayıyla) ve işlevsel yük testi. Aşırı yük ve eğim algılamalarının devreye girdiği bu testlerde platform hareketlerinin güvenli sınırlandığı doğrulanır.
Acil indirme sistemi neden kritik?
Güç kaynağı veya kumanda arızasında yukarıda mahsur kalan personelin güvenle indirilmesini sağlar: elle pompalama, bypass vanası veya yer kumandası. KR08'de acil (alternatif) indirme ayrı kontrol maddesidir ve sahada fiilen çalıştırılarak test edilir.
Eğim sensörü ve dengeleyiciler nasıl kontrol edilir?
Dengeleyiciler (outrigger) açılmadan platformun yükselmesine izin verilmediği, eğim sınırı aşıldığında sesli uyarı ve hareket kilidinin devreye girdiği doğrulanır. TS EN 280, şasi eğimi izin verilen değeri aştığında kaldırma hareketlerinin engellenmesini ister.
YSİP kontrolünü kimler yapabilir?
Makine mühendisleri ile yönetmelikte sayılan diğer teknik unvanlar yapabilir; kontrolü yapanın EKİPNET kaydı zorunludur. Operatörün IPAF/MYK belgesi ekipman kontrolünün yerine geçmez — ikisi ayrı yükümlülüktür.
YSİP raporu Raporsis'te İSGÜM kriter başlıklarıyla hazır
15+4 madde, aşırı yük testi alanı, statik-dinamik hedef hesabı ve kusur derecelendirmesiyle; kiralama filosundaki her platform için raporu çoğaltın.
Bu raporu Raporsis'te 10 dakikada hazırlayın →