Asılı Erişim Donanımı Periyodik Kontrolü Nasıl Yapılır?
Asılı erişim donanımı nedir?
İnsanların ve malzemenin taşınması için tasarlanmış, halatlarla asılı platform veya koltuğa sahip donanımlardır: binaya kalıcı kurulan yapı bakım üniteleri (çatı arabalı BMU sistemleri), cephe işlerinde geçici kurulan asılı erişim platformları ve tek kişilik asılı koltuklar. Yüksekte, halata asılı insan taşıdıkları için kontrol rejimi kaldırma ekipmanlarının en sıkılarındandır.
Yasal dayanak ve standartlar
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (EK-III md. 2.2 — kaldırma ve iletme ekipmanları; azami periyot 1 yıl)
- ZPKR07 / ZPKK07 — Asılı Erişim Donanımı Periyodik Kontrol Raporu ve Kriterleri (yürürlük 01.02.2026 — zorunlu format) + AA04 açıklama dokümanı
- TS EN 1808 — Asılı erişim donanımının güvenlik kuralları: tasarım hesapları, denge kriterleri, deneyler
Asılı erişimde güvenlik felsefesi yedekliliktir: birincil halat platformu taşır, ikincil (emniyet) halat üzerindeki düşmeyi engelleyici güvenlik tertibatı birincil sistemde kopma/boşalma olursa kilitlenir. ZPKR07 bu yüzden iki halatın çapını ayrı sorar ve düşmeyi engelleyici tertibatı hem kontrol maddesi hem ayrı test satırı olarak ister. Karşı ağırlık kütlesi ve parapet destek ayağı mesafesi de devrilme dengesinin parçası olarak rapora yazılır.
Kim yapabilir?
Makine mühendisleri ile yönetmelikte sayılan diğer teknik unvanlar yapabilir; kontrolü yapanın EKİPNET kaydı zorunludur. Geçici kurulan sistemlerde her kurulum sonrası kullanım öncesi kontroller işletme sorumluluğudur; periyodik kontrol bunların yerine geçmez.
Adım adım kontrol (ZPKR07 akışı)
- Ekipman kimliği: Tür (yapı bakım ünitesi / geçici asılı erişim donanımı / asılı koltuk), kapasite (kg ve kişi), kaldırma hızı, birincil-ikincil halat çapları, yük kolu iç/dış uzunlukları, varsa konsollu çıkma uzunluk ve yükleri etiketten kaydedilir.
- Tespit ölçümleri: Platform sayısı ve boyutları, kaldırma yüksekliği/kat sayısı, parapet destek ayağı arası mesafe, yapıya bağlantı türü, toplam karşı ağırlık kütlesi sahada ölçülüp doğrulanır.
- Yapısal ve mekanik kontrol: Asılı platform/koltuk, kaldırma ve emniyet askı aksamları, asma donanımı (çatı arabası, konsol, ankraj), yapısal bileşenler ve bağlantılarda deformasyon/çatlak/çözülme aranır.
- Güvenlik cihazları: Fren sistemleri, mekanik hareket sınırlayıcıları, hareket sınırlama cihazları, aşırı yük algılama, düşmeyi engelleyici tertibatlar, enerji kesintisinde elle indirme düzeneği, kumandalar ve göstergeler işlevsel test edilir.
- Testler: Yüksüz test → yüklü test → dinamik test (×1,1) → statik test (×1,25) → düşmeyi engelleyici güvenlik tertibatı testi (ikincil halat üzerinde kilitlenme).
- Raporlama: 19 muayene kriteri + 5 test, ZPKR07 sırasıyla Uygun/Uygun Değil/Uygulanamaz işaretlenir; kusurlar derecelendirilir.
ZPKR07 muayene kriterleri
- Operatör talimatları ve işaretlemeler
- Yetkisiz kullanıma ve müdahaleye karşı koruma
- Koruma tertibatları · Asılı platform veya koltuk
- Kaldırma ve emniyet askı aksamları
- Fren sistemi/sistemleri
- Mekanik hareket sınırlayıcıları · Hareket sınırlama cihazları
- Kumandalar · Göstergeler ve ikazlar
- Aşırı yük algılama cihazı
- Düşmeyi engelleyici güvenlik tertibatları
- Enerji kesintisinde elle indirme tertibatları
- Boylamasına durumun korunması ve/veya engel algılama
- Asma donanımı · Yapısal bileşenler ve bağlantılar
- Yardımcı kaldırma mekanizmaları · Erişim
- Elektromekanik uyum
- Testler: yüksüz · yüklü · dinamik · statik · düşmeyi engelleyici tertibat
Sıkça Sorulan Sorular
Asılı erişim donanımı hangi ekipmanları kapsar?
ZPKR07 üç ekipman türü tanımlar: binaya kalıcı kurulan yapı bakım ünitesi (BMU), cephe işleri için geçici asılı erişim donanımı (asma iskele/platform) ve tek kişilik asılı koltuk. Üçü de halatla asılı çalışır ve TS EN 1808 kapsamındadır.
ZPKR07 ne zaman zorunlu oldu?
01.02.2026'da yürürlüğe girdi. Bu tarihten sonra asılı erişim donanımı periyodik kontrol raporları şeklen ZPKR07'deki gibi düzenlenmek zorundadır; ana başlıklar ve madde sıralaması değiştirilemez.
Birincil ve ikincil halat neden ayrı yazılır?
Birincil halat platformu taşır; ikincil (emniyet) halat, birincil sistem arızasında düşmeyi engelleyici güvenlik tertibatının kilitlendiği yedek hattır. ZPKR07, iki halatın çaplarını hem etiket hem tespit bölümünde ayrı ister; düşmeyi engelleyici tertibatın testi de rapordaki beş testten biridir.
Hangi testler yapılır?
ZPKR07 beş test satırı içerir: yüksüz test, yüklü test, dinamik test, statik test ve düşmeyi engelleyici güvenlik tertibatı testi. Kaldırma ekipmanı genel kuralı gereği statik test beyan yükünün 1,25 katı, dinamik test 1,1 katı ile yapılır.
Asılı erişim kontrolünü kimler yapabilir?
Makine mühendisleri ile yönetmelikte sayılan diğer teknik unvanlar yapabilir; kontrolü yapanın EKİPNET kaydı zorunludur. Bakanlığın AA04 açıklama dokümanı, ekipman türleri ve kontrol sürecine ilişkin ayrıntıları verir.
ZPKR07 zorunlu formatı Raporsis'te birebir hazır
Ekipman türü üçlüsü, birincil/ikincil halat alanları, 19+5 madde Bakanlık sırasıyla ve statik-dinamik test hedefi otomatik hesaplı.
Bu raporu Raporsis'te 10 dakikada hazırlayın →