Seyyar İskele Periyodik Kontrolü Nasıl Yapılır?
Seyyar iskele kontrolü nedir?
Alüminyum veya çelik modüler elemanlardan kurulan, tekerlekli erişim kulelerini kapsar. Kontrol; taşıyıcı elemanların (çerçeve, dikme, diagonal kuşaklama, platform), güvenlik donanımının (korkuluk, süpürgelik, erişim merdiveni, bağlantı kilitleri) ve hareket sisteminin (tekerlekler, frenler, stabilizatörler) üretici kılavuzu ve TS EN 1004-1 çerçevesinde doğrulanmasıdır. Sabit cephe iskelesinin kontrolü için yapı iskelesi rehberine bakın.
Yasal dayanak ve standartlar
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (EK-III: mobil erişim ve çalışma kuleleri TS EN 1004-1; azami periyot 1 yıl)
- TS EN 1004-1 — Mobil erişim ve çalışma kuleleri: malzemeler, boyutlar, tasarım yükleri, emniyet ve performans gereksinimleri
- Karşılaştırma: sabit yapı iskelelerinde azami periyot 6 ay — yapı iskelesi periyodik kontrolü
- Kurulum-sökme ve kullanım kuralları: üretici kurulum kılavuzu esastır
Seyyar iskele kazalarının tipik zinciri bellidir: fren kilitlenmeden platforma çıkılması, stabilizatörsüz yüksek kurulum veya iskelenin üzerinde insan varken itilmesi. Kontrolde her tekerleğin freni tek tek denenir, stabilizatör/destek ayaklarının üretici şemasına uygunluğu ve bağlantı kilitlerinin (clip-on) tam kavraması doğrulanır; yükseklik/taban oranı ve rüzgâr koşullarına ilişkin üretici sınırlarının etikette ve talimatta erişilebilir olduğu kontrol edilir.
Kim yapabilir?
Seyyar iskele EK-III'te kaldırma ve iletme ekipmanları tablosunda yer alır; kontrolü iskele grubu unvanları — inşaat ve makine mühendisleri ile yönetmelikte sayılan diğer teknik unvanlar — yapabilir. Ekipman Ek Madde 2'deki akreditasyon kapsamında değildir — yetkili mühendis kontrolü yeterlidir; raporda kontrolü yapanın EKİPNET kayıt numarası bulunur.
Adım adım kontrol
- Kimlik ve doküman: Üretici, model, TS EN 1004 sınıf etiketi, izin verilen platform yükü, çalışma yüksekliği; kurulum-sökme talimatının ekipmanla birlikte bulunması.
- Taşıyıcı elemanlar: Çerçeve ve dikmelerde ezik/çatlak/korozyon, diagonal kuşaklamaların doğru konumda ve tam sayıda olması, eleman uçlarındaki kilit yuvaları.
- Platform ve korkuluklar: Platform tahta/ızgara bütünlüğü ve kapak menteşesi, korkuluk ve süpürgelik takımının eksiksizliği, iç erişim merdiveninin güvenliği.
- Tekerlek-fren-stabilizatör: Tekerlek gövdeleri ve kilitli oturma, fren mekanizmalarının her tekerlekte çalışması, stabilizatör/destek ayaklarının üretici şemasına uygunluğu.
- Kilitler ve kurulum doğrulaması: Bağlantı kilitlerinin (clip-on) kavraması, örnek kurulumda elemanların eşleşmesi; yük dağılımı ve hava şartları sınırlarının talimatta yer alması.
- Raporlama: Bulgular Uygun/Uygun Değil/Uygulanamaz işaretlenir, kusurlar derecelendirilir; hasarlı elemanlar tek tek listelenir ve kullanımdan çıkarılması istenir.
Kontrol maddeleri
- Çerçeve ve dikme sağlamlık kontrolü
- Diagonal kuşaklamaların doğru kurulumu
- Platform tahta/ızgara bütünlüğü
- Korkuluk ve süpürgelik
- Erişim merdiveni güvenliği
- Tekerlekler ve frenleme sistemi
- Stabilizatör/destek ayakları
- Bağlantı kilitleri (clip-on)
- Etiket ve kapasite belgesi
- Kurma/sökme talimatı erişilebilirliği
- Yük dağılımı uygunluğu
- Hava şartlarına karşı dayanım
Sıkça Sorulan Sorular
Seyyar iskele ile sabit iskelenin kontrol periyodu neden farklı?
İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III, sabit yapı iskelelerinde azami periyodu 6 ay olarak belirlerken, mobil erişim ve çalışma kuleleri (seyyar iskeleler) için TS EN 1004-1 atfıyla azami 1 yıl öngörür. Fark, seyyar iskelenin fabrikasyon modüler bir ekipman olmasından gelir; sabit iskele ise her projede yeniden kurulan geçici bir yapıdır ve kurulum hatası riski çok daha yüksektir.
Seyyar iskele hangi standarda göre kontrol edilir?
TS EN 1004-1 (mobil erişim ve çalışma kuleleri) esas alınır. Standart, kuleleri yük sınıflarına göre tanımlar; kontrolde iskelenin sınıf etiketi, izin verilen platform yükü, çalışma yüksekliği ve üretici kurulum kılavuzuna uygunluk birlikte değerlendirilir. Etiketi ve kılavuzu olmayan iskelede sınıf ve yük sınırı doğrulanamayacağı için bu eksiklik başlı başına bulgudur.
Tekerlek ve frenlerde neye bakılır?
Tekerleklerin gövdeye kilitli oturduğu, fren mekanizmasının her tekerlekte çalıştığı ve kilitlendiğinde tekerleği gerçekten sabitlediği doğrulanır; gövdede çatlak ve aşırı aşınma aranır. Ayrıca stabilizatör/destek ayaklarının üretici şemasına göre takıldığı ve zemin temasının tam olduğu kontrol edilir. Tutmayan tek bir fren bile iskeleyi kullanımdan çıkarmaya yeter.
Her kurulumda ayrıca kontrol gerekir mi?
Periyodik kontrol ile kurulum kontrolü farklı şeylerdir: seyyar iskele her kurulduğunda üretici kılavuzuna göre kurulum doğrulaması ve kullanım öncesi gözle kontrol yapılır; bunlara ek olarak ekipmanın bütününe yılda en az bir kez periyodik kontrol uygulanır ve raporlanır. Periyodik kontrol, elemanlardaki deformasyonu, eksik parçaları ve kilit sistemlerini sistematik olarak tarar.
Seyyar iskele kontrolünü kimler yapabilir?
Seyyar iskele, EK-III'te kaldırma ve iletme ekipmanları tablosunda yer alır; kontrolü iskele grubu unvanları — inşaat ve makine mühendisleri ile yönetmelikte sayılan diğer teknik unvanlar — yapabilir. Ekipman, Ek Madde 2'deki akreditasyon kapsamına girmez; yetkili mühendis kontrolü yeterlidir ve raporda kontrolü yapanın EKİPNET kayıt numarası bulunur.
Seyyar iskele raporu Raporsis'te hazır şablon
TS EN 1004 sınıflandırması (Sınıf 2/3), 12 kontrol maddesi — tekerlek-fren, stabilizatör, bağlantı kilitleri ve platform bütünlüğü dahil — çalışma yüksekliği ve maksimum yük alanlarıyla Raporsis'te hazır. Şantiyedeki tüm kuleleri tek işte raporlayın.
Bu raporu Raporsis'te 10 dakikada hazırlayın →