Ana Sayfa › Rehber › Torna Tezgahı Kontrolü

Torna Tezgahı Periyodik Kontrolü Nasıl Yapılır?

Torna, İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III Tablo-4'te kendi adıyla ve kendi standardıyla geçen tezgahlardan biridir: kontrol TS EN ISO 23125 kriterlerine göre yapılır, periyot standartlarda süre belirtilmemişse azami 1 yıldır. Kontrolün çekirdeği tek sorudur: iş mili döndüğünde iş parçası aynada kalır mı, kaldığı yerde durur mu? Diğer dört tezgah için talaşlı imalat tezgahları rehberine bakın.

Torna tezgahı periyodik kontrolü nedir?

Tornada iş parçası döner, kesici sabittir — ailedeki diğer tezgahların tam tersi. Risk de buradan doğar: dönen kütle iş parçasının kendisidir. Kavramanın gevşemesi ya da dengesiz bağlama, tezgahtan fırlayan bir mermi demektir; uzun parçada punta desteği alınmamışsa parça kamçı gibi savrulur. Periyodik kontrol bu yüzden üç zinciri birlikte doğrular: bağlama (ayna kavraması ve punta), durdurma (acil durdurma ve iş mili freni) ve ayırma (talaş koruyucu siper, kapalı kabinde kapı kilidi). Talaş tahliyesi ve soğutma sıvısı da rapora girer: sıcak talaşın elle temizlenmesi alışkanlığı, bu tezgahta en sık yazılan işletme bulgusudur.

Yasal dayanak ve standartlar

📜 Mevzuat çerçevesi
⚠️ Aynada unutulan anahtar, tornanın klasik ağır kusurudur

Ayna anahtarı aynada bırakılıp tezgah çalıştırıldığında anahtar mermi hızıyla fırlar. Kontrolde aranan şey anahtarın yerinde durması değil, unutulmasını yapısal olarak engelleyen bir düzenin bulunmasıdır: yaylı (kendiliğinden çıkan) anahtar, yuvaya bağlı kilit ya da anahtar takılıyken çalışmayı engelleyen tertibat. Hiçbiri yoksa madde “uygun” işaretlenemez, kusur olarak kaydedilir.

Kim yapabilir, ne sıklıkla yapılır?

EK-III md. 2.4.1 yetkili unvanları tek tek sayar: makine mühendisleri, mekatronik mühendisleri, metalürji ve malzeme mühendisleri, imalat mühendisleri, makine veya metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler, makine tekniker veya yüksek teknikerleri. Kontrolü yapanın EKİPNET kaydı zorunludur; kayıt numarası raporda yer alır.

Periyot standartlarda süre belirtilmemişse azami 1 yıldır; imalatçı daha kısa süre öngörmüşse kısaltılabilir, uzatılamaz. Torna, İEKY EK MADDE 2 ile akreditasyon zorunluluğu getirilen ekipmanlar listesinde yer almaz — ekipman muayene kuruluşu şartı aranmaz, yetkili kişi raporu kendi adına düzenleyebilir. Kontrolden en geç 1 gün önce İSG-KATİP sözleşmesinin karşılıklı onaylanması şartı ise geçerlidir.

Devir sınırı: bağlayıcı olan hangi etiket?

Torna raporunda Maksimum Devir (rpm) alanı doldurulur ve fonksiyon testi bu devirde uygulanır. Buradaki “maksimum”, tezgahın çıkabildiği devir değil bağlama düzeninin izin verdiği devirdir.

🧮 Örnek: tezgah etiketi 2.500 dev/dak, ayna etiketi 2.000 dev/dak

Tezgahın azami devri: 2.500 dev/dak
Aynanın etiketinde izin verilen azami devir: 2.000 dev/dak
Bağlayıcı sınır: küçük olan → 2.000 dev/dak; devir kademesi bu sınırı aşabiliyorsa sınırlama tertibatı ya da kalıcı uyarı aranır
Dayanak notu (ihtiyatlı): Yönetmelik bu değer için sayı vermez; sınır ayna ve tezgah etiketinden, kabul kriteri TS EN ISO 23125'ten gelir. Titreşim ve ses için de EK-III'te sayısal eşik yoktur.

Adım adım kontrol

  1. Kimlik ve kapasite: Marka/model/seri ve imal yılı; ayna çapı, maksimum iş parça uzunluğu, azami devir, motor gücü ve kontrol tipi rapora yazılır.
  2. Bağlama: Ayna kavrama emniyeti, ayna anahtarı düzeni, punta ve gezer punta kilidi, uzun parçada destek kullanımı.
  3. Ayırma: Talaş koruyucu siperin konumu ve sağlamlığı; kapalı kabinli tezgahta kapı kilit anahtarı fiilen test edilir, bypass izi aranır.
  4. Durdurma: Acil durdurma testi ve iş mili freninin aynayı makul sürede durdurması; enerji kesilip geldiğinde tezgahın kendiliğinden çalışmaması.
  5. Tahrik ve yardımcı sistemler: Devir değiştirme mekanizması, yağlama, soğutma sıvısı devresi, talaş tahliyesi ve kayış-kasnak kapakları.
  6. Elektrik ve işaretleme: Topraklama ve elektrik bağlantıları, kontrol paneli çalışırlığı, ikaz levhaları ve etiketleme.
  7. Fonksiyon testi: Boşta ve azami devirde çalıştırma; kusurlar (*) hafif / (**) ağır derecelendirilir.

Kontrol maddeleri

Şablondaki kontrol maddeleri:

Manuel torna ile CNC torna raporu arasındaki fark

Şablondaki Kontrol Tipi alanı seçimi raporun ağırlık merkezini değiştirir. Üniversal tornada koruma açık tezgah mantığıdır: siper, ayna anahtarı düzeni ve operatör mesafesi belirleyicidir. CNC tornada koruma kapalı kabine taşınır: kapı kilit anahtarı ve mod seçici davranışı öne çıkar. Madde listesi aynıdır — değişen, hangi maddenin ağır kusur taşıdığıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Torna tezgahı hangi standarda göre kontrol edilir?

İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III Tablo-4'ün “Torna tezgahları” satırı birebir şunu der: kontrol, TS EN ISO 23125 standardında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır. Aynı satırda periyot “standartlarda süre belirtilmemişse 1 Yıl” olarak verilir. EK-III md. 1.11 gereği bu standart örnek niteliğindedir; imal yılına göre ilgili diğer standartlar da dikkate alınır.

Torna tezgahının periyodik kontrolünü kimler yapabilir?

EK-III md. 2.4.1 yetkili unvanları tek tek sayar: makine mühendisleri, mekatronik mühendisleri, metalürji ve malzeme mühendisleri, imalat mühendisleri, makine veya metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler, makine tekniker veya yüksek teknikerleri. Kontrolü yapan kişinin EKİPNET kaydı zorunludur ve kayıt numarası raporda yer alır.

Torna için ekipman muayene kuruluşu şartı var mı?

Hayır. Akreditasyon zorunluluğu getirilen ekipmanlar İEKY EK MADDE 2'de sayılıdır: kule krenler, LPG tank ve tesisatları, yürüyen merdivenler, asılı erişim donanımları ve 23/12/2025 değişikliğiyle eklenen hareket engelliler için güç tahrikli kaldırma platformu, buhar kazanları, kablolu taşıma tesisatları ve sütunlu çalışma platformları. Tezgahlar bu listede yer almaz; yetkili kişi torna raporunu kendi adına düzenleyebilir.

Ayna kavrama emniyeti pratikte nasıl kontrol edilir?

Üç ayrı şey doğrulanır: aynanın kavrama kuvvetini koruması (pnömatik/hidrolik aynada basınç düşünce kavramanın açılmaması), ayna anahtarının unutulmasına karşı bir düzenin bulunması ve ayna etiketindeki azami devrin tezgahın çıkabildiği devirle uyumlu olması. Koruyucu kaldırıldığında iş milinin durması, fren maddesiyle birlikte değerlendirilir.

Manuel tornada “kapı kilit anahtarı” maddesi nasıl işaretlenir?

Şablondaki “Kapı kilit anahtarı (CNC için)” maddesi kapalı kabinli tezgahlar içindir. Kabini olmayan üniversal tornada bu madde Uygulanamaz (UG) işaretlenir; koruma talaş koruyucu siper ve ayna koruyucusu üzerinden değerlendirilir. Uygulanamaz işareti eksiklik değildir — ekipmanda o tertibatın bulunmadığını belgeler.

Torna şablonu Raporsis'te hazır

Torna Tezgahı Periyodik Kontrol Raporu; TS EN ISO 23125 dayanağı, ayna çapı, azami devir ve kontrol tipi alanlarıyla hazır gelir. Atölyedeki freze, CNC, matkap ve taşlama tezgahlarını aynı işte raporlarsınız.

Raporsis, bu kontrollerin raporunu teklif, iş takibi ve faturayla birlikte tek yerden yöneten bir periyodik kontrol yazılımıdır.

Bu raporları Raporsis'te 10 dakikada hazırlayın →