Yangın Algılama ve Uyarı Sistemi Periyodik Kontrolü Nasıl Yapılır?
Yangın algılama kontrolü nedir?
Yangın algılama ve uyarı sistemi; dedektörler (duman, ısı, alev), yangın ihbar butonları, sesli ve görsel uyarı cihazları (siren, flaşör), yangın alarm paneli ve bunları birbirine bağlayan çevrim (loop) hatlarından oluşur. Periyodik kontrol; bu zincirin uçtan uca çalıştığının (algılama → panel → uyarı → senaryo çıkışları) sahada test edilerek belgelenmesidir.
Yasal dayanak ve standartlar
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (EK-III md. 2.3 — tesisatlar; azami kontrol periyodu 1 yıl)
- ZPKR04 / ZPKK04 — Yangın Algılama ve Uyarı Sistemleri Periyodik Kontrol Raporu ve Kriterleri (isekipmanlari.csgb.gov.tr; yürürlük 01.09.2025 — zorunlu format)
- Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) — algılama ve uyarı sistemi gereklilikleri (md. 74-84)
- TS EN 54 serisi — Yangın algılama ve yangın alarm sistemleri (panel, dedektör, siren bileşen standartları)
- TS CEN/TS 54-14 — Planlama, tasarım, montaj, işletmeye alma, kullanım ve bakım kılavuzu
Bakanlık, zorunlu rapor formatları için şu kuralı koyar: rapor şeklen yayımlandığı gibi kullanılmalıdır; ana başlıklar ve sıralamaları değiştirilemez, yalnız içerik boyutları ve yerleşim serbesttir. Değerlendirme her maddede Uygun / Uygun Değil / Uygulanamaz olarak yapılır; kusurlar "*" hafif ve "**" ağır olarak derecelendirilir. Serbest formatlı eski şablonlarla düzenlenen raporlar denetimde şekil yönünden eleştirilir.
Kim yapabilir?
Bu kontrol elektrik tesisatı grubuna girer: elektrik mühendisleri, elektrik-elektronik mühendisleri ile yönetmelikte sayılan diğer teknik unvanlar (elektrik eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler, elektrik tekniker veya yüksek teknikerleri) yapabilir. Kontrolü yapan kişinin Bakanlığın EKİPNET sistemine kayıtlı olması zorunludur.
Adım adım kontrol
- Doküman incelemesi: Sistem projesi/yerleşim haritası, dedektör-buton adresleme listesi, sistem kütüğü ve bakım-servis kayıtları istenir; panel üzerindeki arıza/devre dışı kayıtları okunur.
- Panel kontrolü: Ana ve tekrarlayıcı panellerin yerleşimi (sürekli izlenebilirlik), ekran-tuş-LED işlevleri, çevrim kısa devre/açık devre arıza izleme, ana besleme ve akü (kapasite, gerilim, şarj akımı, fiziki durum) doğrulanır.
- Algılama testi: Dedektörler test gazı/duman ile tetiklenir; panelde doğru adres ve bölge bilgisinin düştüğü, dedektörün ortam koşuluna uygun tipte olduğu (mutfakta ısı, ofiste duman vb.) kontrol edilir.
- Buton ve uyarı testi: Yangın ihbar butonları tetiklenir; sirenlerin binanın her noktasında duyulabilirliği, görsel uyarıların (flaşör) çalışması ve varsa acil anons sistemi doğrulanır.
- Senaryo çıkışları: Asansörlerin yangın modu davranışı, yangın kapısı elektromanyetik tutucularının bırakması, havalandırma/duman egzoz ve gaz kesme senaryolarının panel sinyalleriyle tetiklendiği kontrol edilir.
- Raporlama: Bulgular ZPKR04 madde sırasıyla işaretlenir; kusurlar derecesiyle yazılır, sonuç-kanaat bölümü doldurulur.
Öne çıkan kontrol maddeleri (ZPKK04'ten seçme)
- Yangın alarm panelinin durumu (ekran, tuşlar, LED'ler)
- Kontrol paneli sürekli izlenebilir konumda mı
- Dedektör ve buton adresleme/yerleşim haritası
- Çevrimlerde kısa devre ve açık devre koruması
- Akü kapasitesi, gerilimi, şarj akımı ve fiziki durumu
- Dedektörlerin çalışma ortamına uygunluğu ve yeterliliği
- Yangın alarm ve uyarı kablolarının uygunluğu
- Acil durum anons sistemi
- Asansörlerin yangın anındaki davranış kontrolü
- Yangın bölme kapıları elektromanyetik tutucuları
- Yangın anında gaz dağıtım sistemlerinin kesilmesi
- Sistem kütüğü ve bakım/servis kayıtları
- Yetkili ve eğitimli personel / yangın güvenliği sorumluları
Sıkça Sorulan Sorular
Yangın algılama sistemi periyodik kontrolü zorunlu mu?
Evet. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği EK-III, yangın algılama ve uyarı sistemlerinin yılda en az bir kez kontrolünü ister; ayrıca 01.09.2025'ten beri raporun ZPKR04 zorunlu formatında düzenlenmesi gerekir.
ZPKR04 formatı ne getirdi?
Bakanlığın isekipmanlari.csgb.gov.tr adresinde yayımladığı ZPKR04, raporun bölüm yapısını ve muayene kriterlerini standartlaştırdı: ana başlıklar ve madde sıralaması değiştirilemez; değerlendirme Uygun / Uygun Değil / Uygulanamaz olarak yapılır ve kusurlar hafif (*) / ağır (**) derecelendirilir.
Bu raporu kimler düzenleyebilir?
Elektrik ve elektrik-elektronik mühendisleri ile yönetmelikte sayılan diğer teknik unvanlar (elektrik eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmen, elektrik tekniker/yüksek teknikeri) düzenleyebilir. Kontrolü yapan kişinin Bakanlığın EKİPNET sistemine kayıtlı olması zorunludur.
Dedektörlerin hepsi tek tek test edilir mi?
Yıllık kontrolde dedektörler test gazı/duman ile fonksiyonel olarak doğrulanır; büyük tesislerde bölge (zon) temsili örnekleme ve panelden adres doğrulama birlikte kullanılır. İşletmenin kendi bakım programında ise tüm dedektörlerin yıl içinde dönüşümlü test edilmesi beklenir.
Denetimde sonradan istenirse eski tarihli rapor düzenlenebilir mi?
Hayır. Rapor, kontrolün fiilen yapıldığı tarihi taşır. Denetim öncesi rapor eksikse yapılacak doğru iş, kontrolün ivedilikle gerçekleştirilip güncel tarihli raporun düzenlenmesidir.
ZPKR04 zorunlu formatı Raporsis'te birebir hazır
Panel, dedektör, senaryo maddeleri Bakanlık sırasıyla; Uygun/Uygun Değil/Uygulanamaz işaretleme ve kusur derecelendirme dahil. Sahada doldurun, aynı gün PDF alın.
Bu raporu Raporsis'te 10 dakikada hazırlayın →