Acil Aydınlatma ve Yönlendirme Sistemi Periyodik Kontrolü Nasıl Yapılır?
Acil aydınlatma kontrolü nedir?
Sistem; bataryalı (kendinden beslemeli) veya merkezi bataryadan beslenen acil aydınlatma armatürleri ile yönlendirme işaretlerinden oluşur. Kontrol; şebeke kesildiğinde armatürlerin devreye girdiğinin, aydınlık düzeylerinin standart değerleri sağladığının, sürenin yettiğinin ve kaçış yolu boyunca yönlendirme zincirinin kesintisiz olduğunun sahada doğrulanmasıdır.
Yasal dayanak ve standartlar
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (EK-III md. 2.3 — elektrik tesisatları kapsamında; azami periyot 1 yıl)
- Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY md. 70-73) — acil aydınlatma ve yönlendirme zorunlulukları, 60 dakika süre şartı
- TS EN 1838 — Aydınlatma uygulamaları: acil durum aydınlatması (aydınlık düzeyi değerleri)
- TS EN 50172 — Acil durum kaçış aydınlatma sistemleri (işletme, aylık/yıllık test rejimi)
TS EN 1838: kaçış yolu ekseninde ≥ 1 lüks; panik önleme (açık alan) aydınlatmasında zemin düzleminde ≥ 0,5 lüks; yangın söndürme cihazı, ihbar butonu ve ilk yardım noktaları önünde daha yüksek düzey. BYKHY: kaçış yollarında çalışma süresi en az 60 dakika. Ölçüm, normal aydınlatma kapatılıp lüksmetreyle yapılır; tek tük yanan armatür değil, düzeyin sağlanması esastır.
Kim yapabilir?
Elektrik ve elektrik-elektronik mühendisleri ile yönetmelikte sayılan diğer teknik unvanlar yapabilir; kontrolü yapanın EKİPNET kaydı zorunludur. İşletmenin TS EN 50172 gereği tuttuğu aylık test kayıtları raporun denetim konusudur.
Adım adım kontrol
- Ön kontroller ve belgeler: Sistem tipi (bataryalı armatür / merkezi batarya), yerleşim projesi/armatür listesi, önceki test kayıtları (aylık fonksiyon, yıllık süre) incelenir.
- Mahal bazlı sayım: Tüm armatürler ve yönlendirme işaretleri — örnekleme yapılmadan — mahal mahal listelenir; konum, tip ve çalışır durumu tek tek işaretlenir.
- Fonksiyon testi: Şebeke kesilir (veya test butonu/merkezi test); armatürlerin acil moda geçişi, kesinti anında gecikmesiz devreye girme ve şebeke dönüşünde şarja geçiş gözlenir.
- Aydınlık düzeyi ölçümü: Kaçış yolu ekseninde (≥ 1 lüks), merdiven ve yön değişim noktalarında, açık alanlarda (≥ 0,5 lüks) ve söndürücü/buton önlerinde lüksmetre ölçümleri alınır.
- Süre (deşarj) testi: Yıllık tam süre testi: 60 dakika sonunda armatürlerin yanmaya devam ettiği doğrulanır; erken sönen armatürler (batarya ömrü) listelenir.
- Yönlendirme zinciri: Her noktadan bir sonraki işaretin görünürlüğü, piktogram uygunluğu, görüş mesafesi-boyut ilişkisi ve çıkış kapısı işaretlemeleri kontrol edilir; besleme/tesisat (hat, sigorta, merkezi batarya odası) gözden geçirilir.
Kontrol başlıkları
- Ön kontroller ve belgeler (proje, test kayıtları)
- Armatürlerin mahal bazlı tam sayımı
- Acil moda geçiş (fonksiyon testi)
- Kaçış yolu ekseni ≥ 1 lüks
- Açık alan (panik önleme) ≥ 0,5 lüks
- Söndürücü/ihbar butonu önü aydınlık düzeyi
- 60 dakika tam süre (deşarj) testi
- Yönlendirme işaretlerinin görünürlüğü ve piktogramı
- Görüş mesafesi — işaret boyutu uygunluğu
- Merkezi batarya/besleme ve tesisat durumu
- Şarj göstergeleri ve batarya yaşı
- Aylık/yıllık iç test kayıtlarının tutulması
Sıkça Sorulan Sorular
Acil aydınlatmada hangi lüks değerleri aranır?
TS EN 1838'e göre kaçış yolu ekseninde en az 1 lüks, panik önleme (açık alan) aydınlatmasında zemin düzleminde en az 0,5 lüks aranır; yangın söndürme ve ilk yardım ekipmanı önlerinde değer yükselir. Ölçüm lüksmetreyle, normal aydınlatma kapalıyken yapılır.
60 dakika şartı nedir?
BYKHY, kaçış yollarında acil aydınlatmanın kesintisiz en az 60 dakika çalışmasını ister (yüksek riskli alanlarda süre artar). Yıllık kontrolde tam süre (anma süresi) deşarj testi yapılır: şebeke kesilir, armatürlerin sürenin sonunda hâlâ yanar olduğu doğrulanır.
Aylık ve yıllık testlerin farkı ne?
TS EN 50172 işletme rejimini tanımlar: aylık kısa fonksiyon testi (şebeke kesilir, armatürün acil moda geçtiği görülür) ve yıllık tam süre testi (60 dakika deşarj). Periyodik kontrol raporu bu iç test kayıtlarını da denetler; kayıt yoksa bulgudur.
Yönlendirme işaretleri nasıl değerlendirilir?
Çıkış ve yön işaretlerinin her noktadan görünür olması, piktogram-format uygunluğu (yeşil zemin), iç veya dış aydınlatmalı tiplerin çalışması ve görüş mesafesinin işaret boyutuna uygunluğu kontrol edilir; kaçış yolu boyunca kesintisiz yönlendirme zinciri aranır.
Acil aydınlatma kontrolünü kimler yapabilir?
Elektrik ve elektrik-elektronik mühendisleri ile yönetmelikte sayılan diğer teknik unvanlar yapabilir; kontrolü yapanın EKİPNET kaydı zorunludur. Rapor, armatür ve işaretlerin mahal bazlı tam sayımıyla (örnekleme yapılmadan) düzenlenir.
Acil aydınlatma raporu Raporsis'te mahal bazlı sayım tablosuyla hazır
Armatür/işaret dökümü, lüks ölçüm alanları, 60 dakika süre testi kaydı ve kusur derecelendirmesiyle; yönlendirme fotoğraflarını da rapora ekleyin.
Bu raporu Raporsis'te 10 dakikada hazırlayın →