Yangın Söndürme Cihazı Periyodik Kontrolü Nasıl Yapılır?
YSC kontrolü nedir?
Tesisteki tüm taşınabilir söndürücülerin — kuru kimyevi tozlu (KKT), CO2'li, köpüklü, sulu — envanter üzerinden tek tek değerlendirilmesidir: doğru tip ve kapasitede mi, doğru yerde ve erişilebilir mi, basınç göstergesi yeşil bölgede mi, pim-mühür sağlam mı, bakım ve hidrostatik test tarihleri geçerli mi. Sonuç, cihaz dökümü ekiyle tek raporda toplanır.
Yasal dayanak ve standartlar
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (EK-III md. 2.3 — yangın söndürme cihazları; azami periyot 1 yıl)
- YS01 — Yangın Söndürme Cihazı Periyodik Kontrol Raporu (İSGÜM — taslak: içerik rehberi; şekil şartı EK-III 1.7)
- TS ISO 11602-2 — Taşınabilir ve tekerlekli yangın söndürücüler: muayene ve bakım
- Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY md. 99) — bulundurma, yerleşim ve işletme kontrolleri
1) İşletme kontrolü: personelin kısa görsel turu (gösterge, mühür, erişim) — BYKHY yaklaşımında 6 ayı geçmeyecek şekilde, iyi uygulamada aylık. 2) Bakım-dolum: TSE hizmet yeterlilik belgeli servisin TS ISO 11602-2'ye göre yıllık bakımı ve gerekli hâllerde dolumu; gövde hidrostatik testleri de bu zincirdedir. 3) Periyodik kontrol raporu: yetkili teknik kişinin, tüm envanteri ve 1-2'nin kayıtlarını denetleyip YS01 çerçevesinde belgelemesi. Raporunuz 2'nin yerine geçmez; 2'nin fişleri de raporun yerine geçmez.
Kim yapabilir?
Periyodik kontrolü makine mühendisleri ile yönetmelikte sayılan diğer teknik unvanlar yapabilir; kontrolü yapanın EKİPNET kaydı zorunludur. Dolum/iç bakım yalnız TSE belgeli servislerce yapılır — rapor, bu servis kayıtlarının tarih ve kapsam geçerliliğini denetler.
Adım adım kontrol (YS01 akışı)
- Envanter: Tesisteki tüm cihazlar konum-konum listelenir: tip, kapasite, seri no, üretim yılı, son bakım/dolum ve son hidrostatik test tarihleri (etiket + servis kayıtları).
- Yerleşim: Cihaz sayısının ve tiplerinin riske uygunluğu (elektrik panosu yanında CO2, mutfakta uygun sınıf), yürüme mesafeleri, askı yüksekliği, önlerinin kapatılmamış ve işaretlemelerin görünür olması kontrol edilir.
- Cihaz başı muayene: Basınç göstergesi yeşil bölgede mi, pim ve mühür yerinde mi, gövdede korozyon/ezik var mı, hortum-lans tıkanıklığı, etiket okunaklılığı tek tek işaretlenir.
- Tarih geçerliliği: Yıllık servis bakımı ve tip bazlı hidrostatik test periyotları (TS ISO 11602-2 tablosu) aşılmış mı; dolumu geçmiş veya boşalmış cihazlar kayda geçirilir.
- İşletme düzeni: Kazan dairesi ve benzeri riskli mahallerde uygun cihaz bulunduğu, tekerlekli tip gereken alanlar (depo/otopark uygulamaları) ve personel eğitim/tatbikat kayıtları gözden geçirilir.
- Raporlama: Cihaz bazlı döküm (EK-1) doldurulur; eksik/uygunsuz cihazlar kusur derecesiyle yazılır, tesis sonucu kanaate bağlanır.
Kontrol başlıkları
- Cihaz envanteri ve konum dökümü (EK-1)
- Tip/kapasite seçiminin risk sınıfına uygunluğu
- Yürüme mesafesi ve erişilebilirlik
- Askı yüksekliği ve sabitleme
- Basınç göstergesi (yeşil bölge)
- Pim, mühür ve tetik bütünlüğü
- Gövde korozyonu/darbe izi
- Hortum ve lans durumu
- Etiket ve kullanım talimatı okunaklılığı
- Son bakım/dolum tarihi geçerliliği
- Hidrostatik test periyodu (tip bazlı)
- İşaretleme ve yönlendirme levhaları
- Riskli mahallerde özel cihaz gereklilikleri
Sıkça Sorulan Sorular
Periyodik kontrol ile bakım-dolum aynı şey mi?
Hayır. Bakım ve dolum, TSE hizmet yeterlilik belgeli servislerce TS ISO 11602-2'ye göre yapılan işlemdir. Periyodik kontrol ise İş Ekipmanları Yönetmeliği kapsamında yetkili teknik kişinin, tesisteki cihazların yerleşimini, erişilebilirliğini, basınç göstergelerini ve bakım-test tarihlerinin geçerliliğini belgelemesidir; İSGÜM YS01 taslağı bu raporu standartlaştırır.
Söndürücüler ne sıklıkla kontrol edilir?
İşletme içi görsel kontrol 6 ayı aşmayacak aralıkla (BYKHY yaklaşımıyla ayda bir önerilir), yetkili servis bakımı TS ISO 11602-2'ye göre yıllık, iş ekipmanı periyodik kontrolü yılda bir yapılır. Gövde hidrostatik testi ise standardın cihaz tipine göre belirlediği aralıklarla (KKT cihazlarda tipik uygulama 4 yılda bir, düşük basınçlı CO2 ve diğer tipler için standart tablosuna göre) tekrarlanır.
YS01 raporunda cihazlar tek tek mi listelenir?
Evet. YS01 taslağının eki cihaz bazlı döküm tablosudur: her söndürücünün konumu, tipi (KKT/CO2/köpük/su), kapasitesi, seri no, üretim yılı, son bakım-dolum tarihi ve son hidrostatik test tarihi ayrı satırda değerlendirilir. Tesis genel sonucu bu dökümden türetilir.
Kaç kilogramlık söndürücü, nereye asılır?
BYKHY uygulamasında yaygın kural: uygun tip ve kapasitede cihazın (ofis katlarında tipik 6 kg KKT) yürüme mesafesi sınırları içinde, askı yüksekliği zeminden kolay erişilebilir seviyede ve önü kapatılmamış şekilde bulundurulmasıdır. Kontrolde konum uygunluğu ve işaretleme de değerlendirilir.
YSC kontrolünü kimler yapabilir?
İş ekipmanı periyodik kontrolü olarak makine mühendisleri ile yönetmelikte sayılan diğer teknik unvanlar yapabilir; kontrolü yapanın EKİPNET kaydı zorunludur. Dolum ve iç bakım ise yalnız TSE belgeli servislerin işidir — rapor bu kayıtların geçerliliğini denetler.
YSC raporu Raporsis'te cihaz bazlı döküm tablosuyla hazır
EK-1 cihaz dökümü, tarih geçerlilik alanları ve kusur derecelendirmesiyle; yüzlerce cihazlı tesislerde satırları kopyalayıp dakikalar içinde tamamlayın.
Bu raporu Raporsis'te 10 dakikada hazırlayın →