Yol Yapım ve Taşıma Makinelerinin Periyodik Kontrolü Nasıl Yapılır?
Kapsam ve standartlar
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (EK-III Tablo 6; standartta süre yoksa azami periyot 1 yıl) + PK01 kapsam tablosu
- TS EN 474-2 — Çekici dozerler; TS EN 474-6 — Damperli kamyonlar (dumper)
- TS EN 500-6 — Asfalt sericiler (finisher); TS EN 500-4 — silindirler (not: ayrı şablon yol haritasında)
- TS EN 474-8 — Greyderler
Bu ailenin en ölümcül riski kalkık damper/kasa altında çalışmaktır. Kontrolde mekanik emniyet dayamasının (kol/pim) varlığı ve kullanılabilirliği, damper silindirlerinin yük altında kaçak yapmadığı ve kumandanın istem dışı indirmeye karşı korunduğu mutlaka doğrulanır — yalnız hidrolik basınçla tutulan damper, bakım için güvenli sayılmaz.
Aile üyeleri: kritik noktalar
Dozer (TS EN 474-2)
Palet takımı (gerginlik, makara-cer dişlisi aşınması), bıçak ve itme kolları pimleri, riper bağlantıları, ROPS/FOPS, eğimde fren-park kilidi.
Greyder
Bıçak döner tablası ve kilitleri, artikülasyon mafsalı, ön aks salınımı, hidrolik direksiyon yedekliliği, yol moduna geçiş emniyetleri (yolda seyir halinde ataşman kilitleri).
Asfalt finisheri (TS EN 500-6)
Perdah (screed) ısıtma sistemi — gazlıysa hortum/vana sızdırmazlığı, elektrikliyse kaçak koruması; konveyör ve helezon koruyucuları, sıcak yüzey ikazları, operatör platformu korkulukları.
Damperli kamyon ve kaya kamyonu (TS EN 474-6)
Damper mekanik dayaması, damper silindir kaçakları, PTO ve hidrolik devre, kasa menteşe-kilitleri, kaya kamyonunda kabin koruma yapısı ve devrilme sınırlayıcıları, geri ikaz + kamera.
Ortak kontrol akışı
- Kimlik ve kayıtlar: Marka/model/seri, çalışma saati, CE etiketi, bakım ve operatör kontrol kayıtları, operatör belgeleri.
- Yapısal muayene: Şasi-kaynak çatlakları, ataşman pim/burçları, ROPS/FOPS, karşı ağırlıklar; kamyonlarda kasa ve menteşeler.
- Hidrolik: Sızıntılar, silindir drift testi (bıçak/damper yük altında), emniyet ve yük tutma valfleri.
- Frenler ve yürüyüş: Servis/park freni (eğim testi), palet/lastik durumu, direksiyon ve artikülasyon boşlukları.
- Emniyet donanımları: Geri vites ikazı ve görüş (ayna/kamera), sesli-ışıklı ikazlar, emniyet kemeri, kumanda nötr emniyetleri, yangın söndürücü; finisherde ısıtma sistemi özel kontrolü.
- Fonksiyon testi ve raporlama: Tüm hareketler denenir; bulgular Uygun/Uygun Değil/Uygulanamaz işaretlenir, kusurlar derecelendirilir.
Ortak kontrol maddeleri
- CE etiketi, kılavuz ve bakım kayıtları
- ROPS/FOPS ve kabin koruma yapısı
- Şasi ve ataşman kaynaklarında çatlak
- Pim-burç boşlukları
- Damper/bıçak silindirlerinde yük altında kaçak
- Damper mekanik emniyet dayaması
- PTO ve hidrolik devre sızdırmazlığı
- Servis ve park freni (eğimde) performansı
- Palet/lastik ve yürüyüş takımı
- Artikülasyon/döner tabla kilitleri
- Perdah ısıtma sistemi sızdırmazlığı (finisher)
- Geri ikaz, kamera/ayna, aydınlatma
- Emniyet kemeri ve koltuk
- Yangın söndürücü
Sıkça Sorulan Sorular
Bu ailede hangi makineler var?
Zemini işleyenler ve taşıyanlar: çekici dozer (TS EN 474-2), greyder (TS EN 474-8), asfalt finisheri (TS EN 500-6) ile damperli kamyon ve kaya kamyonu (TS EN 474-6). Hepsi İş Ekipmanları Yönetmeliği Tablo 6 kapsamında yılda en az bir kez kontrole tabidir.
Damper güvenliğinde en kritik kontrol nedir?
Kalkık damper altına girişe karşı mekanik emniyet dayaması: bakım sırasında damper yalnız hidrolikle değil, mekanik destek (emniyet kolu/pimi) ile tutulmalıdır. Kontrolde bu dayamanın varlığı, damper silindirlerinin yük altında kaçak yapmadığı ve kabin koruma sacının (kaya kamyonunda) bütünlüğü doğrulanır.
Finisher kontrolünde makine dışında ne bakılır?
Isıtmalı perdah (screed) ünitesi ayrı risk taşır: gaz ısıtmalıysa hortum-vana sızdırmazlığı, elektrik ısıtmalıysa rezistans ve kaçak koruması; ayrıca sıcak asfaltla çalışan yürüyen aksamda koruyucular, konveyör-helezon kapakları ve operatör platform korkulukları kontrol edilir.
Silindir (kompaktör) da bu kapsama girer mi?
Evet — yol silindirleri TS EN 500-4 kapsamında iş makinesidir ve aynı yıllık kontrol rejimine tabidir; titreşim sistemi ve fren testleri öne çıkar. Raporsis'te silindir için ayrı hazır şablon henüz yoktur (yol haritasında); rapor, asfaltlama/iş makinesi şablonu uyarlanarak veya özel şablon oluşturularak kesilebilir.
Karayoluna çıkan kamyonun muayenesi yeterli değil mi?
TÜVTÜRK araç muayenesi trafik mevzuatının gereğidir; şantiye içinde iş ekipmanı olarak kullanılan damperli/kaya kamyonunun İş Ekipmanları Yönetmeliği kapsamındaki periyodik kontrolü ayrı bir yükümlülüktür — damper mekanizması, PTO/hidrolik ve iş güvenliği donanımları bu kontrolün konusudur.
Beş makinenin şablonu da Raporsis'te hazır
Dozer, greyder, asfaltlama (finisher), damperli kamyon ve kaya kamyonu şablonları TS EN 474/500 kriter diliyle; filo müşterilerinde raporları kopyalayıp seri kesin.
Bu raporları Raporsis'te 10 dakikada hazırlayın →