Ana Sayfa › Rehber › LPG Yeterlilik Değerlendirmesi

LPG Tankı Yeterliliğin Yeniden Değerlendirilmesi Nasıl Yapılır?

LPG depolama tanklarında yıllık periyodik muayenenin (ZPMR01) yanında ikinci zorunlu süreç vardır: 10 yılın sonunda yeterliliğin yeniden değerlendirilmesi. Formatı (ZYDR01) ve kriterleri (ZYDK01) 18.07.2025'ten beri zorunludur; 10 yıllık süre hiçbir durumda artırılamaz. Bu rehber Grup 1/Grup 2 test seçimini (hidrostatik test, akustik emisyon, UT kalınlık), Ön/Nihai rapor ayrımını ve akreditasyon şartını anlatır.

Yeterliliğin yeniden değerlendirilmesi nedir?

İEKY EK-III Tablo-1'in sıvılaştırılmış gaz tankları satırı iki süreç tanımlar: yazılı planda verilen sürede yalnızca muayene ve 10 yılın sonunda yeniden değerlendirme. Yeniden değerlendirme; tankın kullanıma devam edip edemeyeceğinin testlerle kanıtlanmasıdır — gözle iç/dış muayene, hidrostatik test veya akustik emisyon, ultrasonik kalınlık ölçümü ve yer altı tanklarında katodik koruma izleme sonuçları birlikte değerlendirilir. Örnekleme yapılamaz; kriterler her tanka ayrı ayrı uygulanır (AA01 md. 2).

Yasal dayanak ve standartlar

📜 Mevzuat çerçevesi
⚠️ 10 yıl tavandır — uzatma yolu yok

AA01 md. 6-c açıktır: yeniden değerlendirme sıklığı en fazla 10 yıl olup bu süre hiçbir durumda artırılamaz. Yeni tankta sonraki yeniden değerlendirme tarihi, imal tarihinden itibaren en fazla 10 yıl olacak şekilde yazılır (AA01 md. 10). Emniyet valfi için de paralel bir tavan vardır: valf en geç 5 yılda bir test edilir ya da yeni/yenilenmiş bir valfle değiştirilir; sertifika tarihi hiçbir durumda 5 yılı geçemez (AA01 md. 6-d). Bir sonraki yeniden değerlendirme tarihi, gerçekleştirilen grup testlerin en eskisine göre belirlenir ve yazılı planla tutarlılığı yıllık muayenede kontrol edilir (AA01 md. 6-g).

Kim yapabilir?

LPG tank ve tesisatları İEKY Ek Madde 2 kapsamındadır: periyodik kontrolleri (periyodik muayene ve yeterliliğin yeniden değerlendirilmesi) 31.12.2023'ten bu yana yalnızca ekipman muayene kuruluşlarında çalışan yetkili kişilerce yapılabilir; Bakanlıkça yeni düzenleme yapılıncaya kadar TÜRKAK'tan TS EN ISO/IEC 17020 kapsamında akredite kuruluşlar ekipman muayene kuruluşu sayılır ve raporun antetinde akreditasyon markası ile kuruluşun ticari adı bulunur (AA01 md. 7). Hidrostatik test ve gözle muayeneyi kuruluşun EK-III md. 2.1.6 branşlarındaki (makine mühendisi vb.) periyodik kontrol yapmaya yetkili personeli yapar (AA01 md. 20); akustik emisyon ve UT ölçümleri TS EN ISO 9712'ye göre en az seviye 2 belgeli NDT personeli ister — NDT personelinde EKİPNET kalıcı kayıt numarası zorunluluğu yoktur, NDT raporları değerlendirme raporunun ekine konur (AA01 md. 18-19). Ölçüm aletlerinde metrolojik izlenebilirlik (kalibrasyon) şarttır (AA01 md. 21).

Adım adım değerlendirme (ZYDR01 akışı)

  1. Test seçimi: TS EN 12817/12819 tablolarından Grup 1 (gözle iç muayene, hidrostatik test, akustik emisyon, UT kalınlık) ve Grup 2'den (gözle dış muayene, yer altı tankında katodik koruma izleme) en az birer test seçilir; UT'nin seçilebilmesi için tankın tasarım kalınlıkları ve korozyon payı verileri iş yerinde bulunmalıdır (AA01 md. 13-14).
  2. Kimlik ve etiket: Tankın etiket bilgileri (hacim, tasarım kodu, azami basınç PS, test basıncı) ve emniyet valfinin etiket/sertifika bilgileri kaydedilir; işletme basıncı, yerleşim (yer üstü/yer altı), tank tipi ve durumu (kullanımda/servis alanında) tespit edilir.
  3. Gözle iç/dış muayene: Yüzeyler temizlenmiş hâlde; iç muayenede endoskop vb. görüntüleme ile tüm iç yüzey taranır, korozyon-çentik-oluk derinliği ölçülür; dış muayenede onaysız tamir kaynağı ve proje dışı ek plaka aranır. Pasif yangın önleme kaplaması olan tankta gözle muayene uygulanmaz; yer altı tankında yalnız görülebilir yüzeyler kontrol edilir (ZYDK01 notları).
  4. Hidrostatik test (seçildiyse): Tüm bağlantılar sökülür/körlenir; su veya üretici onaylı sıvıyla, akışkan sıcaklığı 7 °C altına düşmeden, hava cepleri alınarak basınç kademeli olarak etikette belirtilen test basıncına çıkarılır; test 10 dakikadan az olmamak üzere sürdürülür, kalıcı uzama-deformasyon-sızıntı aranır.
  5. NDT alternatifleri (seçildiyse): Akustik emisyonda basınçlandırma, son hizmet süresindeki en yüksek işletme basıncının en az %10 fazlasıdır; yalnız minör kaynaklara izin verilir. UT'de gövde/bombe minimum kalınlıkları tasarım değerleriyle karşılaştırılır ve korozyon hızına göre sonraki değerlendirme süresine tavsiye verilir.
  6. Raporlama: ZYDR01 formatında seçilen testlerin kısımları doldurulur, uygulanmayan metotlara Uygulanamaz yazılır; kusurlar derecelendirilir (ağır kusur giderilmeden tank çalıştırılamaz); sonuç-kanaat Nihai ya da Ön rapor cümlesiyle yazılır. İlk kullanımdan önce periyodik muayene ayrıca yapılır.

ZYDK01 kontrol ve test başlıkları

Sıkça Sorulan Sorular

10 yılı dolan LPG tankı ne olur?

Yeterliliğin yeniden değerlendirilmesi yapılır: İSGÜM AA01 açıklamalarına göre yeniden değerlendirme sıklığı en fazla 10 yıldır ve bu süre hiçbir durumda artırılamaz (AA01 md. 6-c). Değerlendirme her tanka ayrı ayrı uygulanır, örnekleme yapılamaz; sonucu uygun çıkmayan veya nihai raporu bulunmayan tank kullanımda tutulamaz. Süreç ZYDR01 zorunlu rapor formatıyla belgelenir.

Yeterlilik değerlendirmesinde hangi testler yapılır?

TS EN 12817 (≤13 m³) / TS EN 12819 (>13 m³) tablolarındaki Grup 1 ve Grup 2'den en az birer test seçilir (AA01 md. 13). Grup 1 seçenekleri: gözle iç muayene, hidrostatik test (etiketteki test basıncında, en az 10 dakika), akustik emisyon veya ultrasonik kalınlık kontrolleri; Grup 2: gözle dış muayene ve yer altı tanklarında katodik koruma izleme. UT kalınlık seçilebilmesi için tankın tasarım kalınlıkları ve korozyon payı verilerinin iş yerinde bulunması şarttır (AA01 md. 14); uygulanmayan metotlara raporda Uygulanamaz yazılır. Emniyet valfi en geç 5 yılda bir test edilir ya da yeni/yenilenmiş valfle değiştirilir.

Ön rapor ile nihai rapor arasındaki fark nedir?

Grup testlerin farklı zaman veya yerlerde yapılması gerektiğinde (örneğin testlerin bir kısmı tank kurulmadan yapıldığında) önce Ön rapor düzenlenir; ön rapor sonucuna istinaden iş ekipmanı kullanıma alınamaz. Testler tamamlanınca Nihai rapor verilir — tank ancak nihai raporun sonucu uygunsa kullanılabilir. Böyle bir gereklilik yoksa doğrudan nihai raporlandırma yapılır (AA01 md. 11); nihai raporu başka bir kuruluş hazırlıyorsa ön rapora atıf yapılıp ek olarak iliştirilir (md. 12).

Yeterlilik değerlendirmesini kim yapabilir?

LPG tank ve tesisatlarının periyodik kontrolleri (periyodik muayene ve yeterliliğin yeniden değerlendirilmesi) 31.12.2023'ten bu yana yalnızca ekipman muayene kuruluşlarında (Bakanlıkça yeni düzenleme yapılıncaya kadar TÜRKAK'tan TS EN ISO/IEC 17020 kapsamında akredite kuruluşlar) çalışan yetkili kişilerce yapılabilir (İEKY Ek Madde 2); raporun antetinde akreditasyon markası bulunur (AA01 md. 7). Hidrostatik test ve gözle muayeneyi kuruluşun EK-III md. 2.1.6 branşlarındaki (makine mühendisi vb.) yetkili personeli yapar; akustik emisyon ve UT ölçümleri TS EN ISO 9712'ye göre en az seviye 2 belgeli NDT personeli ister — NDT personelinde EKİPNET kalıcı kayıt numarası zorunluluğu yoktur, raporları değerlendirme raporunun ekine konur.

Yeniden değerlendirme sonrası tank hemen kullanılabilir mi?

Nihai rapor sonucu uygun olsa bile, yeniden değerlendirme faaliyeti sonrasında tankın ilk kullanımından önce İEKY gereği periyodik muayene ayrıca yapılır; kurulum ve montaj şartları güvenliği doğrudan etkilediğinden ağır kusur tespiti yapılmamış tank kullanıma alınır (AA01 md. 9). Yıllık süreç için /rehber/lpg-tanki-periyodik-muayenesi rehberine bakın: periyodik muayene raporunda bir sonraki yeniden değerlendirme tarihi, en eski grup testine göre belirlenir ve yazılı planla tutarlılığı kontrol edilir (AA01 md. 6-g).

ZYDR01 formatı Raporsis'te birebir hazır

Ön/Nihai rapor tipi seçimi, tank + emniyet valfi etiket blokları, NDT kuruluş ve personel sertifika alanları, Grup 1/Grup 2 test satırları ve İSGÜM'ün sonuç-kanaat cümleleri şablonda birebir; yıllık muayene (ZPMR01) ayrı şablonda — iki sürecin farkı için rehbere bakın.

Bu raporu Raporsis'te 10 dakikada hazırlayın →