LPG Tankı Periyodik Muayenesi Nasıl Yapılır?
LPG tankı muayenesi nedir?
Sıvılaştırılmış petrol gazı depolama tankları (yer üstü ve yer altı) basınçlı ekipmandır. Yıllık muayene; tankın gözle muayenesini, donanımlarının (emniyet valfi, manometre, seviye göstergesi, vanalar) kontrolünü, yerleşim ve güvenlik mesafelerinin doğrulanmasını ve tankın yazılı planındaki takvimin işleyip işlemediğinin denetimini kapsar. Hidrostatik test bu sürecin parçası değildir — o, 10 yıllık yeterlilik değerlendirmesine aittir.
Yasal dayanak ve standartlar
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (EK-III md. 2.1 — basınçlı kaplar)
- ZPMR01 / ZPMK01 — LPG Tankı Periyodik Muayene Raporu ve Kriterleri (yürürlük 18.07.2025 — zorunlu format) + AA01 açıklama dokümanı
- ZYDR01 / ZYDK01 — Yeterliliğin Yeniden Değerlendirilmesi Raporu ve Kriterleri (10 yıllık süreç; ayrı zorunlu format)
- TS EN 12817 (≤13 m³) / TS EN 12819 (>13 m³) — LPG tanklarının muayene ve yeniden değerlendirmesi
- TS 1446 — LPG depolama kuralları (yerleşim ve güvenlik mesafeleri)
TS EN 12817/12819, her tank için yazılı plan ister: katodik koruma izleme, emniyet valfi testi/değişimi ve yeniden değerlendirme faaliyetlerinin periyot ve tarihlerini tanımlar. ZPMR01'in 1.1 bölümü bu planın tarihini/revizyonunu, hazırlayanını ve her faaliyetin son-sonraki tarihlerini rapora taşır. Muayenede planın uygulamayla tutarlı olduğu doğrulanır; plan yoksa veya bayatsa bu bir bulgudur.
Kim yapabilir?
Basınçlı kap grubunda makine mühendisleri ile yönetmelikte sayılan diğer teknik unvanlar yapabilir; muayeneyi yapanın EKİPNET kaydı zorunludur. Yer altı tanklarında katodik koruma izleme raporu (elektrik tarafı) ve yeterlilik sürecindeki NDT raporları, muayene raporunun ekleri olarak birleştirilir.
Adım adım muayene
- Doküman ve plan: Tankın etiket bilgileri (imalatçı, seri, PS, test basıncı), emniyet valfi etiket/sertifika bilgileri, yazılı plan ve önceki raporlar incelenir; İSG-KATİP sözleşme ID ve SGK sicil bilgisi rapora işlenir.
- Yerleşim: Komşu yapılara/arsa sınırına/trafik yollarına mesafeler, tankların üst üste konmaması, çevrede kuru ot bulunmaması, mekanik darbe koruması kontrol edilir (TSE HYB'li işletmede bu madde Uygulanamaz işaretlenir).
- Tank yüzeyleri: Dış yüzeyler temizlenmiş hâlde gözle muayene edilir; korozyon, ezik, boya bütünlüğü değerlendirilir; yer üstü tankta ayaklar ve zeminler, saplama-cıvata-somunlar kontrol edilir.
- Donanımlar: Emniyet valfi (etiket, ayar basıncı, test veya yenisiyle değişim kaydı), manometre (skala büyüklüğü işletme basıncına uygun mu), seviye göstergeleri, kapatma vanaları ve bağlantı parçaları; yer üstü tankta topraklama bağlantısı doğrulanır.
- İzleme faaliyetleri: Yer altı tankında katodik koruma izleme sonucu (Cu/CuSO₄ ≤ −850 mV) rapor ekiyle; sızıntı kontrolü ve valf faaliyet tarihleri yazılı planla karşılaştırılır.
- Raporlama: ZPMR01'in 12 muayene kriteri + 3 kontrol satırı sırasıyla işaretlenir; fotoğraflar (genel görünüş + üretici etiketi) eklenir, sonuç-kanaat yazılır.
ZPMR01 muayene kriterleri ve kontroller
- Bilgi etiketi, sağlık ve güvenlik işaretleri
- Yazılı plan (varlığı, kapsamı, uygulamayla tutarlılığı)
- Yerleşim (TSE HYB'li işletmede Uygulanamaz)
- Tank yüzeyleri ve tank üzerinde işlemler
- Tank bağlantı parçaları
- Topraklama bağlantısı (yer üstü tanklar)
- Basınç ölçüm cihazı (manometre)
- Seviye göstergeleri · Kapatma vanaları
- Saplamalar, cıvatalar, somunlar ve pullar (yer üstü)
- Ayaklar ve zeminler (yer üstü)
- Sıcaklık göstergesi
- Emniyet valfi kontrolü, testi veya değişimi
- Sızıntı kontrolü
- Katodik koruma izleme (yer altı tanklar)
Sıkça Sorulan Sorular
Periyodik muayene ile yeterlilik değerlendirmesi arasındaki fark nedir?
Periyodik muayene (ZPMR01) yıllık süreçtir: gözle muayene, donanım kontrolleri ve emniyet valfi doğrulaması içerir. Yeterliliğin yeniden değerlendirilmesi (ZYDR01) ise 10 yıllık süreçtir: gözle iç/dış muayene, hidrostatik test veya akustik emisyon, ultrasonik kalınlık ölçümü gibi testlerle tankın kullanıma devam yeterliliği kanıtlanır.
Hidrostatik test artık yıllık muayenede yok mu?
ZPMR01 yıllık muayene formatında hidrostatik test satırı yoktur; test değerleri bölümünde yalnız emniyet valfi test değeri yer alır. Hidrostatik test, 10 yıllık yeterlilik değerlendirmesinin (ZYDR01) test seçeneklerinden biridir.
Yazılı plan nedir, kim hazırlar?
TS EN 12817/12819'un istediği, tankın muayene-test-izleme takvimini tanımlayan plandır: katodik koruma izleme, emniyet valfi testi/değişimi ve yeniden değerlendirme periyotlarını belirler. Tank işletmecisi adına yetkin kişi/kuruluş hazırlar; ZPMR01'in 1.1 bölümü planın tarihini, hazırlayanını ve takvim bilgilerini rapora taşır.
TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi olan tesislerde ne değişir?
Bakanlığın ZPMK01 kriterlerine göre TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi olan işletmelerde yerleşim maddesi uygulanmaz; raporda bu satır Uygulanamaz işaretlenir ve belge numarası ile geçerlilik tarihi rapora yazılır.
LPG tankı muayenesini kimler yapabilir?
Basınçlı kap grubunda makine mühendisleri ile yönetmelikte sayılan diğer teknik unvanlar yapabilir; muayeneyi yapanın EKİPNET kaydı zorunludur. Katodik koruma izleme ve NDT testleri ilgili uzmanlık alanlarından rapor ekleriyle birleştirilir.
ZPMR01 ve ZYDR01 formatları Raporsis'te birebir hazır
Tank + valf etiket blokları, yazılı plan takvim alanları, HYB istisnası ve katodik izleme bağlantısıyla; yıllık muayene ile 10 yıllık yeterlilik ayrı şablonlarda.
Bu raporu Raporsis'te 10 dakikada hazırlayın →