Konveyör Periyodik Kontrolü Nasıl Yapılır?
Konveyör kontrolü nedir?
Bantlı, zincirli, makaralı, helezon, kaplı (modüler) ve kovalı konveyörler; taşıyıcı şase, hareketli bant/zincir, tahrik ve gerdirme tamburları ile elektrikli tahrik grubundan oluşan sürekli taşıma donanımlarıdır. Periyodik kontrol; kıstırma ve kapılma noktalarının koruyucularla kapatıldığını, acil durdurma zincirinin (butonlar + çekme halatı) hat boyunca çalıştığını ve taşıyıcı yapının/mekanik aksamın güvenli durumda olduğunu doğrulamaktır.
Yasal dayanak ve standartlar
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (EK-III — sürekli taşıma donanımları; "TS EN 618+A1, TS EN 619+A1, TS EN 620" kriterlerine uygun kontrol, azami periyot 1 yıl)
- TS EN 618+A1 — Sürekli taşıma donanımları ve sistemleri: Dökme malzeme taşıyan donanımlar için güvenlik gereksinimleri (bantlı konveyörler hariç)
- TS EN 619+A1 — Birim yükleri taşıyan donanımlar için güvenlik gereksinimleri
- TS EN 620 — Dökme malzeme için sabit bantlı konveyörlerde güvenlik gereksinimleri
- Tambur ve kuyruk koruyucuları: Bandın tambura sarıldığı tahrik/kuyruk bölgeleri en tehlikeli kapılma noktalarıdır; koruyucu siperler sökülmüş, deforme olmuş ya da "geçici" çıkarılmış olmamalıdır. Gerdirme (karşı ağırlık) bölgesi de kapatılır.
- Acil çekme halatı (pull-cord): Hat boyunca her noktadan çekildiğinde durdurmalı, şalter kilitli kalmalı ve yerinde resetlenmeden yeniden yol verilememelidir.
- Yürüyüş yolu: Hat kenarındaki bakım/geçiş yolları, geçitler ve korkuluklar; konveyör üzerinden geçişin yalnız köprülerden yapıldığı kontrol edilir. Çalışır hatta müdahale (temizlik, sıyırıcı ayarı) en sık kaza senaryosudur.
Kim yapabilir?
Sürekli taşıma donanımları İEKY EK-III'te kaldırma ve iletme ekipmanları bölümünde (md. 2.2.2) düzenlenir. Kontrolleri makine, mekatronik, metalürji ve malzeme, imalat mühendisleri; makine ve metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler; makine tekniker veya yüksek teknikerleri yapabilir. Kontrolü yapan kişinin EKİPNET kaydı gerekir ve raporda EKİPNET kayıt numarası bulunur. Konveyörler, Ek Madde 2'deki akreditasyon zorunluluğu kapsamındaki ekipman listesinde yer almaz.
Adım adım kontrol
- Doküman incelemesi: Hat şeması, konveyör kimliği (tip, uzunluk, hız, motor gücü), önceki kontrol raporu ve bakım kayıtları incelenir; hat üzerinde yapılmış değişiklikler sorgulanır.
- Yapısal kontrol: Şase ve taşıyıcı yapıda deformasyon, korozyon, ayak/askı bağlantıları; yürüyüş yolları, geçit köprüleri ve korkuluklar kontrol edilir.
- Mekanik aksam: Bant/zincir durumu ve gerginliği, bant kenar yırtıkları ve ek yerleri, tambur ve makaralarda aşınma/sarma, gerdirme düzeni ve sıyırıcılar incelenir.
- Koruyucular: Tahrik, kuyruk ve gerdirme bölgelerinin siperleri, yan koruyucu paneller, yükleme/boşaltma noktalarındaki kapatmalar yerinde ve sağlam mı doğrulanır.
- Güvenlik tertibatları testi: Acil durdurma butonları ve çekme halatı hat boyu denenir (durdurma + kilitte kalma + reset şartı); eğimli hatlarda fren ve geri kayma engelleyicinin tuttuğu, ikaz lambası/sesli uyarının kalkışta çaldığı kontrol edilir.
- Yüklü çalışma ve raporlama: Hat normal yükünde izlenir (bant kaçığı, anormal ses, ısınma); topraklama ve elektrik bağlantıları kontrol edilir, bulgular kusur derecesiyle raporlanır.
Kontrol maddeleri
- Şase ve taşıyıcı yapı sağlamlığı
- Bant/zincir durumu ve gerginliği
- Tambur ve makara aşınma kontrolü
- Sıkışma noktaları koruyucu siperleri
- Acil çekme halatı (pull-cord) testi
- Acil durdurma butonlarının çalışırlığı
- Yan koruyucu paneller
- Yükleme/boşaltma noktası güvenliği
- Frenleme ve geri kayma engelleyici
- Topraklama ve elektrik bağlantıları
- Yağlama sistemi
- İkaz lambaları ve sesli uyarı
- Bakım kayıtları
Sıkça Sorulan Sorular
Konveyör periyodik kontrolü zorunlu mu?
Evet. Konveyörler İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III'te sürekli taşıma donanımı olarak düzenlenir; kontroller TS EN 618+A1, TS EN 619+A1 ve TS EN 620 standartlarında belirtilen kriterlere göre yapılır ve azami periyot 1 yıldır.
Bantlı konveyör yılda kaç kez kontrol edilir?
EK-III'e göre en az yılda bir kez periyodik kontrol yapılır; azami periyot 1 yıldır. Aşındırıcı dökme malzeme taşıyan, vardiyalı çalışan veya arıza geçmişi olan hatlarda işveren bu aralığı risk değerlendirmesiyle kısaltabilir. Periyodik kontrol, günlük/haftalık işletme bakımının yerine geçmez.
Acil çekme halatı (pull-cord) nasıl test edilir?
Hat boyunca erişilebilir her bölgeden halat çekildiğinde konveyör durmalı, şalter mekanik olarak kilitli kalmalı ve yerinde elle resetlenmeden yeniden yol verilememelidir. Kontrolde halatın gerginliği, kopukluk/sarkma, şalter aralıkları ve durdurmanın gerçekten tahriki kestiği doğrulanır; sadece butondan durdurma bu tertibatın yerine geçmez.
Hangi konveyör tipleri kapsama girer?
Üç standart üç aileyi kapsar: TS EN 618+A1 dökme yük taşıyan donanımlar (bant hariç genel gereksinimler), TS EN 619+A1 birim yük taşıyan donanımlar (paket, palet, kasa hatları), TS EN 620 dökme yük için sabit bantlı konveyörler. Pratikte bant, zincirli, makaralı, helezon, kaplı (modüler) ve kovalı konveyörlerin tümü sürekli taşıma donanımı olarak periyodik kontrole tabidir.
Konveyör kontrolünü kimler yapabilir?
İEKY EK-III kaldırma ve iletme ekipmanları bölümüne (md. 2.2.2) göre makine, mekatronik, metalürji ve malzeme, imalat mühendisleri; makine ve metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler; makine tekniker veya yüksek teknikerleri yapabilir. Kontrolü yapan kişinin EKİPNET kaydı gerekir ve raporda EKİPNET kayıt numarası bulunur. Konveyörler, Ek Madde 2'deki akreditasyon zorunluluğu kapsamındaki ekipman listesinde yer almaz.
Konveyör raporu Raporsis'te hazır şablon
TS EN 618/619/620 kontrol maddeleri, konveyör tipi seçimi (bant, zincir, makaralı, helezon, modüler, kovalı) ve pull-cord/acil durdurma testleriyle; yüklü çalışma testi rapora işlenir.
Bu raporu Raporsis'te 10 dakikada hazırlayın →