Endüstriyel Kapı Periyodik Kontrolü Nasıl Yapılır?
Endüstriyel kapı kontrolü nedir?
Seksiyonel, sarmal (rolling), hızlı sarmal, açılır kanat, sürgülü ve hangar kapıları; panel/perde, kızak-ray sistemi, denge (yay veya karşı ağırlık) düzeni ve çoğunlukla elektrikli tahrikten oluşur. Periyodik kontrol; taşıyıcı ve denge sisteminin bütünlüğünü, güç tahrikli kapılarda kuvvet sınırlama ve algılama tertibatlarını (fotosel, güvenlik kenarı) ve düşme önleyici emniyetin işlerliğini doğrulamaktır.
Yasal dayanak ve standartlar
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (EK-III md. 2.5 — endüstriyel kapılar; "TS EN 13241+A2, TS EN 12453, TS EN 12604+A1 standartlarında belirtilen kriterlere uygun" kontrol, azami periyot 1 yıl)
- TS EN 13241+A2 — Endüstriyel, ticari, garaj kapıları ve büyük kapılar: Ürün standardı, performans özellikleri
- TS EN 12453 — Güç tahrikli kapıların kullanım güvenliği: Gereksinimler ve deney yöntemleri (kuvvet sınırlama)
- TS EN 12604+A1 — Kapılar: Mekanik özellikler, gereksinimler ve deney yöntemleri (denge sistemi, düşme emniyeti)
- Kuvvet sınırlama (TS EN 12453): Güç tahrikli kapının kapanma kenarındaki kuvvet, kalibre edilmiş kuvvet ölçerle ölçülür; sınır değerler ölçüm konumuna göre standartta tanımlıdır (ana kapanma kenarı yaklaşımında 400 N mertebesi referans alınır). Kuvvet sınırlaması olmayan kapıda fotosel/güvenlik bariyeri ve güvenlik kenarı işlevi test edilir.
- Denge ve düşme emniyeti (TS EN 12604): Yay veya karşı ağırlık denge sistemi; yay/halat kopması hâlinde kanadın düşmesini önleyen tertibat (anti-fall) kontrol edilir — seksiyonel kapıda yay kırılma emniyeti, sarmal kapıda düşme freni.
- Yangın kapısı ayrımı: Yangına dayanıklı kapı/kepenkler ayrı mevzuata (BYKHY ve ürün standartları) tabidir; endüstriyel kapı raporu o gerekliliğin yerine geçmez.
Kim yapabilir?
Endüstriyel kapılar İEKY EK-III'te raf sistemleriyle aynı bölümde, madde 2.5'te düzenlenir. Kontrolleri makine, mekatronik, metalürji ve malzeme, imalat ve inşaat mühendisleri; inşaat, makine ve metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler; inşaat veya makine tekniker/yüksek teknikerleri yapabilir. Kontrolü yapan kişinin EKİPNET kaydı gerekir ve raporda EKİPNET kayıt numarası bulunur. Endüstriyel kapılar, Ek Madde 2'deki akreditasyon zorunluluğu kapsamındaki ekipman listesinde yer almaz.
Adım adım kontrol
- Doküman incelemesi: Kapı kimliği (tip, ölçüler, tahrik), üretici talimatı, önceki kontrol raporu ve bakım kayıtları incelenir; kapıda sonradan yapılmış tadilat (motor eklenmesi, panel değişimi) sorgulanır.
- Yapısal kontrol: Çerçeve, paneller/perde, kızak-raylar, menteşe ve makaralarda deformasyon, korozyon ve aşınma; bağlantıların sıkılığı kontrol edilir.
- Denge ve düşme emniyeti: Yay/karşı ağırlık sisteminin durumu, halat ve tamburlar, yay kırılma emniyeti veya düşme freninin varlığı ve işlerliği (üretici yöntemiyle) doğrulanır.
- Güvenlik tertibatları testi: Fotosel/güvenlik bariyeri önünde engel testi, güvenlik kenarı (safety edge) tepkisi, kuvvet ölçerle kapanma kuvveti ölçümü, acil durdurma ve manuel açma (kurtarma) düzeni denenir.
- İşletme testi: Tam açma-kapama döngüleri; sınır anahtarlarının duruş noktaları, ikaz lambası/sesli uyarı, kumanda ve kontrol paneli işlevleri gözlemlenir.
- Elektrik ve raporlama: Topraklama ve elektrik bağlantıları kontrol edilir; bulgular kusur derecesiyle listelenir, uygunluk kanaati yazılır.
Kontrol maddeleri
- Çerçeve ve gövde sağlamlığı
- Açma-kapama mekanizmasının düzgün çalışırlığı
- Yay/karşı denge sistemi
- Düşme önleyici güvenlik tertibatı (anti-fall)
- Foto-sensör/güvenlik bariyeri testi
- Sıkışma koruma kuvveti testi (TS EN 12453)
- Acil durdurma ve manuel açma sistemi
- Kontrol paneli ve uzaktan kumanda
- İkaz lambaları ve sesli uyarı
- Topraklama ve elektrik bağlantıları
- Kapı yataklarında aşınma
- Conta ve sızdırmazlık durumu
- Bakım kayıtları
- Kapasite etiketi (yük kapısı için)
Sıkça Sorulan Sorular
Seksiyonel kapı periyodik kontrole tabi mi?
Evet. İşyerlerindeki güç tahrikli ve endüstriyel kapılar İş Ekipmanları Yönetmeliği (EK-III) kapsamında iş ekipmanıdır; seksiyonel, sarmal (rolling), hızlı sarmal, açılır kanat, sürgülü ve hangar kapıları TS EN 13241+A2, TS EN 12453 ve TS EN 12604+A1 kriterlerine göre azami yılda bir kontrol edilir.
Endüstriyel kapı kontrolü yılda kaç kez yapılır?
EK-III'teki azami periyot 1 yıldır; yoğun döngülü kapılarda (lojistik rampa kapıları, hızlı sarmal kapılar) üretici talimatı daha sık bakım-kontrol isteyebilir. Periyodik kontrol, aylık işletme bakımının yerine geçmez; ikisi ayrı kayıtlardır.
Kapanma kuvveti (kuvvet sınırlama) testi nedir?
TS EN 12453, güç tahrikli kapının kapanma kenarında bir kişiye uygulayabileceği kuvveti sınırlar; ölçüm kalibre edilmiş kuvvet ölçerle yapılır ve sınır değerler ölçüm konumuna göre standartta tanımlıdır (ana kapanma kenarı yaklaşımında 400 N mertebesi referans alınır). Kuvvet sınırlama yoksa fotosel/güvenlik bariyeri ve güvenlik kenarı (safety edge) gibi algılama tertibatlarıyla koruma doğrulanır.
Yangın kapıları da bu kapsamda mı?
Karıştırılmamalıdır: yangına dayanıklı kapı ve kepenkler ayrı ürün mevzuatına ve Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik şartlarına tabidir. Endüstriyel kapı periyodik kontrolü, kapının mekanik-elektrikli işletme güvenliğine (denge sistemi, düşme emniyeti, kuvvet sınırlama) bakar. Hem yangın hem endüstriyel işlevi olan bir kapıda iki gereklilik birlikte yönetilir; tek rapor diğerinin yerine geçmez.
Endüstriyel kapı kontrolünü kimler yapabilir?
İEKY EK-III madde 2.5'e göre makine, mekatronik, metalürji ve malzeme, imalat ve inşaat mühendisleri; inşaat, makine ve metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler; inşaat veya makine tekniker/yüksek teknikerleri yapabilir. Kontrolü yapan kişinin EKİPNET kaydı gerekir ve raporda EKİPNET kayıt numarası bulunur. Endüstriyel kapılar, Ek Madde 2'deki akreditasyon zorunluluğu kapsamındaki ekipman listesinde yer almaz.
Endüstriyel kapı raporu Raporsis'te hazır şablon
TS EN 13241+A2 / TS EN 12453 / TS EN 12604+A1 kontrol maddeleri, kapı tipi seçimi (seksiyonel, sarmal, hızlı sarmal, açılır kanat, sürgülü, hangar) ve kapanma kuvveti ölçüm alanıyla; açma-kapama döngüsü ve güvenlik sensörü testleri rapora işlenir.
Bu raporu Raporsis'te 10 dakikada hazırlayın →