Yük Asansörü Periyodik Kontrolü Nasıl Yapılır?
Yük asansörü periyodik kontrolü nedir?
Yük asansörü; katlar arasında yalnızca yük taşımak için kurulan kaldırma ekipmanıdır. İnsan taşıyan asansörlerden farklı mevzuat rejimine tabidir: insan asansörleri Asansör Yönetmeliği/A tipi muayene kuruluşlarınca denetlenirken, insan girmeyen yük asansörleri İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III kapsamında periyodik kontrole tabidir. Kontrol; taşıyıcı sistemin, güvenlik kontaklarının ve yük altındaki dayanımın doğrulanmasını kapsar.
Yasal dayanak ve standartlar
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (EK-III, kaldırma ve iletme ekipmanları)
- TS EN 81-31 — Yalnızca yük taşıma amaçlı erişilebilir olmayan asansörler
Kim yapabilir, ne sıklıkla yapılır?
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği EK-III'e göre bu ekipman grubunun periyodik kontrolleri makine mühendisleri ile yönetmelikte sayılan diğer teknik unvanlar (makine/metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler, makine tekniker veya yüksek teknikerleri) tarafından yapılabilir. Kontrolü yapan kişinin Bakanlığın EKİPNET sistemine kayıtlı olması ve raporun EKİPNET'e işlenmesi zorunludur.
Periyodik kontrol aralığı, ilgili standartlarda aksi belirtilmediği sürece azami 1 yıldır. İmalatçı daha kısa süre öngörmüşse veya ekipman ağır çalışma koşullarında kullanılıyorsa süre kısaltılabilir; uzatılamaz.
Adım adım yük asansörü kontrolü
- Teknik bilgiler: Kapasite ve işletme kapasitesi (kg), kat sayısı ve durak katları, halat çapı (mm), kabin/platform ölçüleri (yükseklik–genişlik–derinlik), motor tipi kaydedilir.
- Halat ve mekanik muayene: Halatlarda tel kopuğu, ezilme, korozyon ve uzama; hidrolik sistemlerde hortum deformasyonu ve kaçak; platform/kabin yapısal bütünlüğü.
- Güvenlik kontakları: Alt ve üst sınır güvenlik kontakları ile tüm kat kapılarındaki switchlerin çalışması tek tek denenir — kapı açıkken asansör hareket etmemelidir.
- Fren ve kumanda: Frenleme sistemi, kumanda butonları ve acil durdurma.
- Dayanım testleri: Statik yükte mekanik dayanım ve dinamik (hareket hâlinde) mekanik dayanım doğrulanır; kanca kullanılan sistemlerde ağız açıklığı artışı (≤ %10) ve halat/zincir uzaması (zincirde ≤ %5) ölçülür.
- Raporlama: Ölçümler ve sonuç kanaati yazılır.
Kontrol maddeleri
- Kullanma ve bakım talimatları var mı?
- Hidrolik hortumlarında deformasyon var mı?
- Halatlar uygun mu, deformasyon/tel kopuğu var mı?
- Uyarı işaretleri var mı?
- Kumanda ve kumanda sistemleri uygun mu?
- Platform / kabin uygun mu?
- Kapasite etiketi var mı?
- Frenleme sistemi uygun mu?
- Alt ve üst sınır güvenlik kontağı çalışıyor mu?
- Kapılardaki switchler çalışıyor mu?
- Statik yükte mekanik dayanım
- Dinamik mekanik dayanım
Sıkça Sorulan Sorular
Yük asansörü ile insan asansörünün kontrolü aynı mıdır?
Hayır. İnsan taşıyan asansörler Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği kapsamında A tipi muayene kuruluşlarınca denetlenir. İnsan girmeyen yük asansörleri ise İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III kapsamında, TS EN 81-31 çerçevesinde periyodik kontrole tabidir.
Yük asansörü periyodik kontrolü ne sıklıkla yapılır?
Standartlarda aksi belirtilmedikçe azami yılda birdir.
Kapı switchleri neden tek tek test edilir?
Kapı açıkken hareket edebilen asansör, kat boşluğuna düşme ve sıkışma riskinin doğrudan kaynağıdır. Her kat kapısının switchi ayrı devre elemanıdır; birinin arızası diğerlerinin sağlamlığıyla telafi edilemez.
Yük asansörüne insan binebilir mi?
Hayır. TS EN 81-31 kapsamındaki ekipman insan taşımaya uygun güvenlik donanımlarına sahip değildir; 'yükle birlikte kısa mesafe' dahi ciddi risktir ve kontrolde uyarı işaretlerinin varlığı bu yüzden aranır.
Halat ne zaman değiştirilmelidir?
Belirli uzunlukta izin verilenden fazla tel kopuğu, ezilme, gözle görülür korozyon, çap incelmesi veya standart sınırını aşan uzama tespit edildiğinde halat değiştirilir; şüpheli halatla yük testi yapılmaz.
Yük asansörü raporunu sıfırdan yazmayın
Raporsis'in TS EN 81-31 uyumlu şablonunda kontrol maddeleri, test ve ölçüm alanları hazır — sahada doldurun, ofiste PDF alın.
Bu raporu Raporsis'te 10 dakikada hazırlayın →