Yapı İskelesi Periyodik Kontrolü Nasıl Yapılır?
İskele periyodik kontrolü nedir?
Yapı iskelesi; yüksekte çalışma platformu sağlayan geçici bir yapıdır ve yüksekten düşme, iş kazalarında ölümlerin başlıca nedenidir. Periyodik kontrol; iskelenin taşıyıcı bütünlüğünün (zemin, dikmeler, bağlantılar, ankrajlar) ve düşmeye karşı önlemlerinin (korkuluk, süpürgelik, platform) yerinde doğrulanmasıdır.
Yasal dayanak ve standartlar
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (EK-III; iskeleler için EK-II madde 4 hükümleri)
- TS EN 12810-1/-2 — Ön yapımlı cephe iskeleleri
- TS EN 12811-1 — Geçici iş donanımları, iş iskeleleri performans gereksinimleri
- TS 13662 — Ahşap ve ön yapımlı çelik/alüminyum iskeleler
İskelelerde periyodik kontrol aralığı yönetmelik gereği azami 6 aydır (çoğu ekipmandaki 1 yıl kuralından farklı). Ayrıca EK-II madde 4 gereği iskeleler:
- kurulduktan sonra kullanıma alınmadan önce,
- başka bir yere taşınıp yeniden kurulduğunda,
- şiddetli rüzgâr, yağış, sarsıntı gibi stabiliteyi etkileyebilecek olaylardan sonra,
- üzerinde değişiklik yapıldığında
uzman kişilerce ayrıca kontrol edilir ve kontrol kayıtları tutulur.
Kim yapabilir?
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği EK-III'e göre bu ekipman grubunun periyodik kontrolleri makine mühendisleri ile yönetmelikte sayılan diğer teknik unvanlar (makine/metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler, makine tekniker veya yüksek teknikerleri) tarafından yapılabilir. Kontrolü yapan kişinin Bakanlığın EKİPNET sistemine kayıtlı olması ve raporun EKİPNET'e işlenmesi zorunludur. İskelenin taşıyıcı sistem hesabı gerektiren durumlarında (yüksek/özel iskeleler) mühendis onaylı kurma-sökme planı aranır; kontrolde planın varlığı ve kuruluma uygunluğu da değerlendirilir.
Adım adım iskele kontrolü
- Kimlik ve teknik bilgiler: İskele tipi (cephe, mobil/seyyar, çelik boru, H-tipi, modüler), toplam yükseklik ve uzunluk, taşıyabileceği azami yük (kg/m²), kullanım yeri; mühendis kurma/sökme planının varlığı kaydedilir.
- Zemin ve taşıyıcı sistem: Taban plakaları/ayakların zemine oturması, dikmelerin düşeyliği, diagonal ve yatay bağlantıların eksiksizliği, cephe ankrajları.
- Düşme önlemleri: Korkuluk yüksekliği (≥ 1 m) ve sağlamlığı, ara korkuluk, süpürgelik (topuk tahtası) varlığı, platform elemanlarının bütünlüğü ve kaymaya karşı sabitliği.
- Erişim ve donanım: Merdiven ve geçiş düzenekleri, bağlantı elemanları (kelepçe, civata) durumu, mobil iskelede tekerlek frenleri.
- İşaretleme ve kayıtlar: Kapasite etiketi, ikaz işaretleri, yetkili gözetim ve hava olayı sonrası kontrol kayıtları.
- Raporlama: Uygunsuzluklar yazılır; iskele uygun değilse kullanım durdurulur.
Kontrol maddeleri
- Taşıyıcı zemine sabitleme durumu
- Diagonal ve yatay bağlantılar
- Korkuluk yüksekliği (≥ 1 m) ve sağlamlığı
- Süpürgelik (topuk tahtası) varlığı
- Platform tahta/ızgara bütünlüğü
- Merdiven ve geçiş düzenekleri güvenliği
- Bağlantı elemanları (kelepçe, civata) durumu
- Tekerlekli iskelede frenleme mekanizması
- Hava şartlarına karşı dayanım önlemleri
- İkaz işaretleri ve etiketleme
- Kurma/sökme planına uygunluk
- Yetkili gözetimi kayıtları
- İnsan/yük taşıma kapasitesi etiketi
- Yağmur/rüzgâr sonrası kontrol kayıtları
Sıkça Sorulan Sorular
İskele periyodik kontrolü neden 6 ayda bir yapılır?
İskeleler geçici yapılardır; sürekli kurulur-sökülür, hava koşullarına açıktır ve elemanları yıpranır. Bu nedenle yönetmelik, çoğu ekipmandaki azami 1 yıl yerine iskelelerde azami 6 ay aralık öngörür.
İskele her kurulumda ayrıca kontrol edilir mi?
Evet. 6 aylık periyodik kontrolden bağımsız olarak; kurulum sonrası kullanıma alınmadan önce, yer değişiminde, şiddetli rüzgâr/yağış/sarsıntı sonrasında ve iskelede değişiklik yapıldığında uzman kişilerce kontrol edilir ve kayıt tutulur.
İskele korkuluk yüksekliği kaç olmalıdır?
Ana korkuluk platformdan en az 1 metre yükseklikte olmalı; ara korkuluk ve süpürgelik (topuk tahtası) ile birlikte düşmeye karşı bütünlüklü koruma sağlamalıdır.
Mühendis kurma-sökme planı hangi iskelelerde gerekir?
Taşıyıcı sistem hesabı gerektiren yüksek veya özel konfigürasyonlu iskelelerde mühendis onaylı kurma/sökme planı aranır; kontrolde kurulumun plana uygunluğu da değerlendirilir.
İskele kontrolünü kimler yapabilir?
Makine mühendisleri ile yönetmelikte sayılan diğer teknik unvanlar yapabilir; inşaat sahasındaki iskeleler için inşaat mühendisleri de yetkilidir. Kontrolü yapanın EKİPNET kaydı zorunludur.
6 ayda bir tekrarlanan iskele raporları için
Raporsis, iskele kontrol maddelerini hazır şablonla sunar; önceki rapordan kopyalayıp yeni tarihle 10 dakikada güncellersiniz.
Bu raporu Raporsis'te 10 dakikada hazırlayın →