Sondaj ve Kesme Makinelerinin Periyodik Kontrolü Nasıl Yapılır?
Kapsam ve standartlar
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (EK-III Tablo 6; standartta süre yoksa azami periyot 1 yıl) + PK01 kapsam tablosu
- TS EN 16228 serisi — Sondaj ve temel mühendisliği makineleri: genel gereksinimler ve makine tipine özel bölümler
- TS ISO 4309 — servis vinci halatlarının muayene ve iskarta kriterleri
- TS EN 15163-2 — Dağ/blok kesme makineleri; TS EN 16564 — Zincir kollu kesiciler
TS EN 16228'in kalbi, dönen tij/auger bölgesine erişimin engellenmesidir: fiziksel koruyucu veya algılamalı durdurma bariyeri çalışır durumda olmalı; acil durdurmalar hem operatör istasyonunda hem makine çevresinden erişilebilir olmalı ve tij ekleme-sökme sırasındaki düzenek (kıskaç/anahtar sistemleri) elle müdahaleyi dönen aksamdan uzak tutmalıdır. "Koruyucu sökülmüş, üretimde takılmıyor" bu ailenin klasik ağır kusurudur.
Aile üyeleri: kritik noktalar
Sondaj makinesi (paletli/sabit)
Mast bağlantı pimleri ve yatırma silindirleri, döner kafa (rotary head) bağlantısı, kompresör/çamur pompası hatları, palet takımı ve eğimde stabilite, servis vinci halat-kanca seti.
Mobil (kamyona monteli) sondaj
Araç PTO ve hidrolik devresi, dengeleyici ayaklar ve kilitleme, mast yol konumu kilidi, kamyon şasisi bağlantıları; yol-çalışma modu geçiş emniyetleri.
Dağ kesme makinesi
Ray hattının tesviyesi ve sabitlenmesi, kesici disk/halat koruyucuları, gergi düzenekleri, su soğutma-toz bastırma sistemi, elektrik besleme ve kaçak akım koruması.
Zincir kollu kesici
Kesici zincir gerginliği ve koruyucusu, kol yatakları, zincir freni/durdurma süresi, operatör konumunun kesim düzleminden korunması.
Ortak kontrol akışı
- Kimlik ve kayıtlar: Marka/model/seri, çalışma saati, CE etiketi, kılavuz, bakım-operatör kayıtları.
- Koruyucular ve durdurma: Dönen bölge koruyucuları/bariyerleri, tüm acil durdurmaların testi, yeniden başlatma emniyeti (reset gerektirme).
- Kaldırma düzenekleri: Mast/kol pimleri, servis vinci halatı (TS ISO 4309), kanca ve mandal, yük tutma frenleri.
- Hidrolik-pnömatik: Hortum ve rakorlar, silindir kaçakları, basınç sınırlayıcılar; hava/çamur hatlarında kırbaç önleyici (whip-check) bağlar.
- Stabilite ve yürüyüş: Dengeleyiciler ve kilitleri, palet/ray sistemleri, eğim sınırları; mobil ünitede yol modu kilitleri.
- Fonksiyon testi ve raporlama: Delme/kesme fonksiyonları güvenli koşulda denenir; bulgular işaretlenir, kusurlar (*) hafif / (**) ağır derecelendirilir.
Ortak kontrol maddeleri
- CE etiketi, kılavuz ve bakım kayıtları
- Dönen aksam koruyucuları / algılamalı bariyer
- Acil durdurmalar (istasyon + çevre) ve reset düzeni
- Tij ekleme-sökme düzeneğinin güvenliği
- Mast/kol pim ve kilitleri
- Servis vinci halatı, kanca ve mandal
- Hidrolik hortum-rakor sızıntıları ve whip-check
- Dengeleyici ayaklar ve kilitleme
- Palet/ray stabilitesi ve gergiler
- Kesici disk/zincir koruyucuları ve frenleri
- Su soğutma / toz bastırma sistemi
- Elektrik besleme ve kaçak akım koruması
- İkaz-aydınlatma ve yangın söndürücü
Sıkça Sorulan Sorular
Sondaj makineleri hangi standarda göre kontrol edilir?
Sondaj ve mobil sondaj makineleri TS EN 16228 serisine göre kontrol edilir: sondaj ve temel mühendisliği makinelerinin güvenlik standardıdır. Dağ/blok kesme makineleri TS EN 15163-2, zincir kollu kesiciler TS EN 16564 kapsamındadır. Standartta süre belirtilmemişse kontrol yılda en az bir kez yapılır.
Sondajda en kritik güvenlik kontrolü nedir?
Dönen delici aksama (tij/auger) kapılma riskine karşı koruyucular ve acil durdurma zinciri: döner bölge koruyucusu veya algılamalı bariyer, kumanda yerinden ve makine çevresinden erişilebilir acil durdurmalar ile tij ekleme-sökme sırasındaki elle müdahale düzeninin güvenliği birlikte doğrulanır.
Mast ve halat düzenekleri nasıl değerlendirilir?
Sondaj mastı kaldırma yapısı gibi ele alınır: mast bağlantı pimleri ve kilitleri, servis vinci halatının TS ISO 4309 yaklaşımıyla (tel kırığı, çap daralması, deformasyon) muayenesi, kanca-emniyet mandalı ve yük tutma frenleri kontrol edilir.
Dağ kesme ve zincir kollu kesici farkı nedir?
İkisi de taş/mermer-doğaltaş kesiminde kullanılır: dağ kesme makinesi ray üzerinde ilerleyen büyük disk/halatlı kesicidir; zincir kollu kesici, kol üzerindeki kesici zincirle blok açar. Kontrolde kesici aksam koruyucuları, zincir/disk bağlantıları, ray-şase stabilitesi ve su soğutma-toz bastırma düzenleri öne çıkar.
Bu makinelerin kontrolünü kimler yapabilir?
Makine mühendisleri ile yönetmelikte sayılan diğer teknik unvanlar yapabilir; kontrolü yapanın EKİPNET kaydı zorunludur. Patlayıcı kullanılan sahalarda ve maden işletmelerinde işyerinin kendi mevzuat yükümlülükleri (Maden İşyerleri Yönetmeliği) ayrıca geçerlidir.
Dört makinenin de şablonu Raporsis'te hazır
Sondaj, mobil sondaj, dağ kesme ve zincir kollu kesici şablonları ekipmana özgü kriter setleriyle; maden/mermer sahası müşterilerinde tüm filoyu tek işte raporlayın.
Bu raporları Raporsis'te 10 dakikada hazırlayın →