Ana Sayfa › Rehber › Köprülü Kren Kontrolü

Köprülü ve Portal Kren Periyodik Kontrolü Nasıl Yapılır?

Fabrikaların demirbaşı tavan vinci — köprülü kren — yılda en az bir kez kontrole tabidir. İSGÜM'ün KR09 taslak rapor formatı, kanca-halat-zincir ölçüm üçlüsünü ve test anındaki radyus/bom kaydını standartlaştırdı. Bu rehber TS EN 15011 çerçevesinde 18 kontrol + 4 test maddesini ve ölçü sınırlarını anlatır.

Köprülü kren kontrolü nedir?

Köprülü kren; atölye tavanındaki raylar üzerinde yürüyen köprü kirişi ve üzerindeki vinç arabasından (şaryo) oluşur; kirişler zemin ayaklı kolonlara oturuyorsa portal kren denir. Kontrol; taşıyıcı çelik yapının (kirişler, alın arabaları, ray yolu), kaldırma zincirinin (tambur, makaralar, halat/zincir, kanca) ve güvenlik cihazlarının (frenler, sınır anahtarları, ikazlar) doğrulanması + yük testleridir.

Yasal dayanak ve standartlar

📜 Mevzuat çerçevesi
⚠️ Taslak format — ama en güncel içerik çerçevesi

Köprülü krenin zorunlu formatı henüz yayımlanmadı (kule kreninki yayımlandı: ZPKR06). KR09 taslağı yine de Bakanlığın önerdiği içerik çerçevesidir: Uygun / Uygun Değil / Uygulanamaz değerlendirmesi, (*) hafif / (**) ağır kusur derecelendirmesi ve kanca/halat/zincir ölçüm alanları. Taslak formatla düzenlenen raporda Bakanlık logosu yanına kurum logosu konmaz.

Kim yapabilir?

Makine mühendisleri ile yönetmelikte sayılan diğer teknik unvanlar (makine/metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler, makine tekniker veya yüksek teknikerleri) yapabilir; kontrolü yapanın EKİPNET kaydı zorunludur.

Adım adım kontrol (KR09 akışı)

  1. Kimlik ve konfigürasyon: Kren markası/modeli, seri no, kiriş sayısı (tek/çift), köprü açıklığı (m), kaldırma yüksekliği, kapasite ve beyan kapasitesi, yürüyüş/kaldırma aksamı ve kaldırma aksesuarı kaydedilir.
  2. Tespit ölçümleri: Kanca ağız açıklığı (mm), gövde kesiti (mm) ve kalıcı deformasyon (%); halat çapı, 6d/30d tel kırığı, deformasyon puanı; zincirli sistemde bakla çapı, iç uzunluk ve kalıcı deformasyon (%) ölçülür.
  3. Yapı ve mekanizmalar: Kiriş ve alın arabalarında deformasyon/çatlak, seyir ve çapraz hareket (ray yolu, tekerlekler, tamponlar), tambur ve makaralar (yiv aşınması, halat atlaması), hidrolik-pnömatik bileşenler kontrol edilir.
  4. Güvenlik cihazları: Kaldırma ve seyir frenleri, yük/moment sınırlayıcı ve sınır anahtarları, kumanda tertibatları (buton istasyonu/kablosuz kumanda), sesli-görsel ikazlar, aydınlatma, elektrik teçhizatı doğrulanır.
  5. Testler: Fonksiyon testi → yük testi (beyan yükünde) → statik test (×1,25) → dinamik test (×1,1). Test anındaki test yükü, radyus ve bom uzunluğu (portalde) rapora işlenir; test sonrası kanca ağız artışı (≤ %10) ve halat/zincir uzaması (zincirde ≤ %5) ölçülür.
  6. Raporlama: 18 kontrol + 4 test maddesi işaretlenir, kusurlar derecelendirilir, sonuç-kanaat yazılır.

KR09 kontrol maddeleri

Sıkça Sorulan Sorular

Köprülü kren raporu için zorunlu format var mı?

Henüz yok. Bakanlığın KR09 köprülü ve portal kren rapor formatı Taslak/Diğer Dokümanlar sekmesindedir: içerik rehberi olarak kullanılması iyi uygulamadır ama şekil zorunluluğu, yönetmeliğin EK-III 1.7 maddesindeki asgari içerik kurallarıdır. Kule kren (ZPKR06) ise zorunludur — ikisini karıştırmayın.

Tavan vinci ile köprülü kren aynı şey mi?

Evet — sahada tavan vinci veya gezer vinç denen ekipman, ray üzerinde yürüyen köprü kirişli krendir. Kirişler zemin ayaklı kolonlarla taşınıyorsa portal (veya yarı portal) kren adını alır; İSGÜM taslağı ikisini tek formatta toplar ve kiriş sayısı (tek/çift) raporda beyan edilir.

Test yükleri nasıl belirlenir?

Yönetmelik EK-III gereği statik test beyan yükünün 1,25 katı, dinamik test 1,1 katı ile yapılır. Raporda test anındaki test yükü, radyus ve bom uzunluğu (portal krende) ayrıca yazılır; test sonrası kanca ağız açıklığı artışı (sınır ≤ %10) ve halat/zincir uzaması (zincirde ≤ %5) ölçülür.

Kanca ve halat hangi ölçülerle değerlendirilir?

Kancada ağız açıklığı (mm), gövde kesiti ve kalıcı deformasyon yüzdesi; halatta çap, 6d/30d boyundaki tel kırık sayısı, kalıcı deformasyon ve TS ISO 4309 deformasyon puanı; zincirli kaldırmada bakla çapı, iç uzunluk ve uzama yüzdesi (sınır ≤ %5) rapora yazılır.

Köprülü kren kontrolünü kimler yapabilir?

Makine mühendisleri ile yönetmelikte sayılan diğer teknik unvanlar (makine/metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler, makine tekniker veya yüksek teknikerleri) yapabilir; kontrolü yapanın EKİPNET kaydı zorunludur.

KR09 içerik çerçevesi Raporsis'te hazır şablon

Kanca/halat/zincir ölçüm alanları, test-anı radyus/bom kaydı, 18+4 madde ve otomatik statik-dinamik test hedefiyle; fabrikadaki her vinç için raporu çoğaltın.

Bu raporu Raporsis'te 10 dakikada hazırlayın →