Jeneratör Periyodik Kontrolü Nasıl Yapılır?
Jeneratör periyodik kontrolü nedir?
Jeneratör; şebeke kesintisinde devreye giren, yakıtlı bir iş ekipmanıdır ve hem mekanik (yakıt, soğutma, egzoz) hem elektriksel (topraklama, devreye girme, gerilim/frekans kalitesi) riskler taşır. Periyodik kontrol, jeneratörün beklenen anda devreye girip anma değerlerinde güvenle enerji verebildiğini ve tehlike oluşturabilecek kısımlarının sağlam olduğunu doğrular. Boşta çalıştırıp "motor çalışıyor" demek periyodik kontrol değildir; yük testi işin çekirdeğidir.
Yasal dayanak ve standartlar
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (EK-III)
- TS ISO 8528 serisi — Motor tahrikli alternatif akım jeneratör grupları
- Üretici firma tavsiyeleri ve bakım talimatları
Kim yapabilir, ne sıklıkla yapılır?
Jeneratörün elektriksel periyodik kontrolü elektrik tesisatı kapsamında elektrik mühendisleri, elektrik eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler, elektrik tekniker veya yüksek teknikerleri tarafından yapılır; EKİPNET kaydı zorunludur.
Periyodik kontrol aralığı, ilgili standartlarda aksi belirtilmediği sürece azami 1 yıldır. İmalatçı daha kısa süre öngörmüşse veya ekipman ağır çalışma koşullarında kullanılıyorsa süre kısaltılabilir; uzatılamaz.
Muayene maddeleri
- Kilitlenebilirlik ve koruma kontrolü
- Gerilim ve topraklama hattı bağlantı kontrolü
- Yakıt boruları ve hortumların kontrolü
- Yağ seviyesi kontrolü
- Soğutma suyu ve radyatör kontrolü
- Topraklama direnci kontrolü
- Devreye girme ve çıkma kontrolü (otomatik + manuel)
- Yakıt tankı kontrolü ve deposunun topraklama bağlantısı
- Hava giriş menfezleri kontrolü
- Egzoz hattı ve gaz tahliye kontrolü
- Genel temizlik kontrolü
Yük testi ve ölçülen değerler
- Uygulanan yük (kW) ve anma gücüne oranı (%): anlamlı bir doğrulama için tesis yükü veya yük bankasıyla en az %30 civarı yüklenme önerilir; düşük yükte dizel motorlarda islanma (wet stacking) riski de vardır.
- ATS transfer süresi (s): şebeke kesintisi simüle edilir, otomatik transfer panosunun jeneratöre geçiş süresi ölçülür.
- Yük altında gerilim (V): anma gerilimiyle (ör. 400/230 V) karşılaştırılır.
- Yük altında frekans (Hz): 50 Hz hedef; tipik kabul bandı ±%2'dir.
- Ölçülen topraklama direnci (Ω): jeneratör gövde/nötr topraklaması doğrulanır.
Rapor yapısı
| Bölüm | İçerik |
|---|---|
| 1. Firma Bilgileri | Tesis, adres, kontrol tarihi |
| 2. Teknik Bilgiler | Marka, model/seri no, anma gücü (kVA), frekans, faz tipi, yakıt tipi, gerilim, devir, güç faktörü |
| 3. Ölçüm Aletleri | Cihaz adı, kalibrasyon tarihi/geçerliliği, seri no |
| 4. Ölçüm ve Muayene Sonuçları | Muayene listesi + 4.1 yük testi değerleri |
| 5 – 6. Kusur Açıklamaları ve Notlar | Tespit edilen uygunsuzluklar |
| 7. Sonuç ve Kanaat | KULLANILMASI UYGUNDUR / UYGUN DEĞİLDİR |
Sıkça Sorulan Sorular
Jeneratör yük testi zorunlu mu, boşta çalıştırmak yetmez mi?
Boşta çalıştırma yalnızca motorun çalıştığını gösterir; jeneratörün görevi yük altında anma değerlerinde enerji vermektir. Periyodik kontrolde yük altında gerilim, frekans ve ATS transfer süresi ölçülür; anlamlı doğrulama için en az %30 civarı yüklenme önerilir.
ATS transfer süresi ne olmalıdır?
Yönetmelikte tek bir sabit süre tanımlanmaz; süre, tesisin ihtiyacına ve jeneratör/ATS projesine göre değerlendirilir. Ölçülen süre raporda kaydedilir ve tasarım değeriyle karşılaştırılır. Kritik yükler (hastane, veri merkezi) için proje gereksinimleri esas alınır.
Jeneratör kontrolünü kimler yapabilir?
Elektriksel periyodik kontrol; elektrik mühendisleri, elektrik eğitimi mezunu teknik öğretmenler ile elektrik tekniker veya yüksek teknikerleri tarafından yapılır. EKİPNET kaydı zorunludur.
Jeneratör periyodik kontrolü ne sıklıkla yapılır?
Standartlarda aksi belirtilmedikçe azami yılda birdir. Üretici daha sık bakım/kontrol öngörüyorsa üretici talimatı esas alınır.
Frekans ölçümünde kabul sınırı nedir?
50 Hz şebekede tipik kabul bandı ±%2'dir (49–51 Hz). Yük altında bu bandın dışına çıkan jeneratörde regülatör/governor problemi aranmalıdır.
Jeneratör raporunu şablondan mı kopyalıyorsunuz?
Raporsis'in jeneratör şablonunda muayene listesi ve yük testi alanları (kW, %, ATS, V, Hz, Ω) hazır — değerleri girin, rapor tamamlansın.
Bu raporu Raporsis'te 10 dakikada hazırlayın →