Isıtma (Kalorifer) Kazanı Periyodik Kontrolü Nasıl Yapılır?
Isıtma kazanı kontrolü nedir?
Isıtma kazanı; binaya sıcak su sağlayan basınçlı ekipmandır (katı, sıvı veya gaz yakıtlı). Periyodik kontrol; basınç bütünlüğünün (gövde, kapaklar, hidrostatik test), emniyet zincirinin (emniyet valfi, genleşme sistemi, termostat-presostat, su eksikliği emniyeti) ve yakma/işletme düzeninin (yakma sistemi, göstergeler, erişim) doğrulanmasıdır.
Yasal dayanak ve standartlar
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (EK-III md. 2.1 — kazanlar; azami periyot 1 yıl)
- KR01 / KK01 — Isıtma Kazanı Periyodik Kontrol Raporu ve Kriterleri (İSGÜM — taslak: içerik rehberi; şekil şartı EK-III 1.7)
- TS EN 303-5 — Katı yakıtlı ısıtma kazanları; TS EN 14394+A1 — Isıtma kazanları (brülörlü)
- TS EN 12828+A1 — Binalarda sulu ısıtma sistemlerinin tasarımı (genleşme, emniyet donanımları)
- TS 2025 / TS 4040-4 — kazan hidrostatik test pratiği
KR01 formatının test bölümü ikilidir: hidrostatik test (işletme basıncı × 1,5; tutma süresince basınç düşümü/sızıntı gözlemi) ve emniyet valfi testi (ölçülen açma basıncının ayar değeriyle uyumu). Et kalınlığında şüphe varsa UT (ultrasonik) ölçüm sonucu da rapora eklenir ve imalat değeriyle karşılaştırılır.
Kim yapabilir?
Basınçlı kap grubunda makine mühendisleri ile yönetmelikte sayılan diğer teknik unvanlar yapabilir; kontrolü yapanın EKİPNET kaydı zorunludur.
Adım adım kontrol (KR01 akışı)
- Kimlik ve işletme bilgileri: Kapasite (kcal/h), işletme basıncı, yakıt tipi, imal yılı/seri no, emniyet valfi sayısı kaydedilir; bilgi etiketi ve işletme talimatlarının varlığı kontrol edilir.
- Gövde ve yüzeyler: Kapaklar ve contalar, ısıtma yüzeyleri (iç temizlik, kurum), yalıtım, vanalar, doldurma-boşaltma-hava alma tertibatları, giriş açıklıkları (el/baş/adam deliği) incelenir.
- Emniyet zinciri: Emniyet valfleri, genleşme sistemi (açık depolu/kapalı membranlı), basınç sınırlaması (presostat), sıcaklık sınırlaması (termostat), su seviye ayarı ve su eksikliğine karşı emniyet tedbiri işlevsel doğrulanır.
- Yakma sistemi: Katı yakıtta ızgara-kapak-çekiş düzeni; sıvı/gaz yakıtta brülör, alev denetimi ve gaz kaçak algılama; baca bağlantısı ve kazan dairesi havalandırması gözlenir.
- Göstergeler ve elektrik: Manometre ve termometrenin doğruluğu/okunabilirliği, elektrik teçhizatı (IP koruma, ana şalter), bakım-onarım erişim düzeni (merdiven/platform) kontrol edilir.
- Testler: Hidrostatik test (×1,5 — tutma süresi ve düşüm kaydıyla) + emniyet valfi açma testi; sonuçlar test hesaplarıyla rapora yazılır.
KR01 kontrol başlıkları
- Bilgi etiketi, sağlık ve güvenlik işaretleri
- İşletme talimatları · Kazan üzerinde işlemler
- Kapaklar ve kapak contaları
- Isıtma yüzeyleri · Vanalar · Yalıtım
- Genleşme sistemi
- Emniyet valfleri (ventilleri)
- Katı yakıtlar için yakma sistemi
- Sıvı ve gaz yakıtlar için yakma sistemi
- Basınç sınırlaması (presostat) · Sıcaklık sınırlaması (termostat)
- Su seviye ayarlaması · Su eksikliğine karşı emniyet
- Manometre · Termometre
- El, baş, adam, gözetleme vb. giriş açıklıkları
- Doldurma, boşaltma ve hava alma tertibatları
- Elektrik teçhizatları · Bakım-onarım erişimi
- Testler: hidrostatik (×1,5) · emniyet valfi
Sıkça Sorulan Sorular
Kalorifer kazanı kontrolü ne sıklıkla yapılır?
İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III gereği azami periyot 1 yıldır; pratik uygulama ısıtma sezonu öncesi (sonbahar) kontroldür. Standardın öngördüğü daha kısa süreler saklıdır ve kazan dairesindeki diğer ekipmanlar (genleşme tankı, boyler, brülör gaz hattı) kendi kontrollerini ayrıca ister.
Hidrostatik test hangi basınçta yapılır?
Kural olarak işletme basıncının 1,5 katı ile yapılır; kazan gövdesi bu basınçta bekletilir ve basınç düşümü/sızıntı gözlenir. Ayrıca emniyet valfinin açma basıncı doğrulanır — İSGÜM KR01 formatında hidrostatik test ve emniyet valfi testi iki ayrı test satırıdır.
Isıtma kazanı ile buhar kazanı raporu aynı mı?
Hayır. İSGÜM taslaklarında ısıtma (sıcak su) kazanı KR01, silindirik buhar/kızgın su kazanı KR07 formatındadır; kriter setleri farklıdır (buharda su seviye göstergeleri, besleme suyu kontrolü, düşük su koruması gibi ek maddeler vardır). Raporsis'te ikisi ayrı şablondur.
Genleşme sistemi neden kontrol edilir?
Isınan suyun hacim artışını genleşme sistemi karşılar: açık sistemde genleşme deposu ve taşkın borusu, kapalı sistemde membranlı tank ve emniyet valfi. Genleşme yolu tıkalı veya tank arızalıysa basınç kontrolsüz yükselir — bu yüzden KR01'de genleşme sistemi ayrı kontrol başlığıdır.
Kazan kontrolünü kimler yapabilir?
Basınçlı kap grubunda makine mühendisleri ile yönetmelikte sayılan diğer teknik unvanlar yapabilir; kontrolü yapanın EKİPNET kaydı zorunludur. Doğalgaz brülör hattının gaz sızdırmazlığı ayrı bir uzmanlık konusudur ve gerektiğinde ilgili raporla birleştirilir.
Isıtma kazanı raporu Raporsis'te İSGÜM kriter başlıklarıyla hazır
21+2 madde, hidrostatik test hesabı (×1,5 otomatik hedef), UT et kalınlığı alanı ve kusur derecelendirmesiyle; sezon öncesi yoğunlukta raporu kopyala-güncelle.
Bu raporu Raporsis'te 10 dakikada hazırlayın →