Forklift Periyodik Kontrolü Nasıl Yapılır?

Forklift periyodik kontrolü; fren, hidrolik, çatal ve güvenlik donanımlarının muayenesini, kapasitenin 1,25 katı statik ve 1,1 katı dinamik yük testini ve yük zinciri uzamasının ISO 5057'ye göre ≤ %3 sınırında doğrulanmasını kapsar. Bu rehber test yükü hesabını ve kontrol listesini tek sayfada verir.

Forklift periyodik kontrolü nedir?

Forklift, kaldırma ve iletme ekipmanları grubunda yer alır. Periyodik kontrol; aracın mekanik bütünlüğünün, güvenlik donanımlarının ve yük altındaki dayanımının doğrulanmasıdır. Kontrolün ayırt edici kısmı yük testleridir: gözle muayene tek başına, çatal veya zincirdeki yorulmayı ve hidrolik sistemin yük tutma kabiliyetini kanıtlamaz.

Yasal dayanak ve standartlar

📜 Mevzuat çerçevesi

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (EK-III, kaldırma ve iletme ekipmanları)
TS 10689 — Endüstriyel araçlar, güvenlik kuralları
TS ISO 5057 — Forklift yük zincirlerinin muayenesi ve onarımı (uzama sınırı %3)

Yönetmelik EK-III, kaldırma ekipmanlarının beyan edilen yükün en az 1,25 katını etkili ve güvenli şekilde kaldıracak ve askıda tutabilecek güçte olmasını arar; dinamik test uygulamada beyan yükünün 1,1 katı ile yapılır.

Kim yapabilir, ne sıklıkla yapılır?

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği EK-III'e göre bu ekipman grubunun periyodik kontrolleri makine mühendisleri ile yönetmelikte sayılan diğer teknik unvanlar (makine/metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler, makine tekniker veya yüksek teknikerleri) tarafından yapılabilir. Kontrolü yapan kişinin Bakanlığın EKİPNET sistemine kayıtlı olması ve raporun EKİPNET'e işlenmesi zorunludur.

Periyodik kontrol aralığı, ilgili standartlarda aksi belirtilmediği sürece azami 1 yıldır. İmalatçı daha kısa süre öngörmüşse veya ekipman ağır çalışma koşullarında kullanılıyorsa süre kısaltılabilir; uzatılamaz.

Adım adım forklift kontrolü

Kimlik ve teknik bilgiler: Marka, model, seri no, motor gücü, kapasite (kg), maksimum kaldırma yüksekliği, çatal uzunluğu, yakıt tipi ve yük ağırlık merkezi (tipik 500 mm) kaydedilir. Kapasite etiketi ve yük diyagramının araç üzerinde okunur durumda olması kontrol edilir.
Gözle ve fonksiyonel muayene: Aşağıdaki kontrol listesi tek tek değerlendirilir.
Zincir uzama ölçümü: Yük zincirinin belirli hatve sayısındaki boyu ölçülür, nominal boyla karşılaştırılır; uzama %3'ü geçmişse zincir değiştirilir (ISO 5057).
Statik yük testi: Test yükü = kapasite × 1,25. Yük belirli süre askıda tutulur; hidrolik kaçak, çökme (drift) ve yapısal deformasyon gözlenir.
Dinamik yük testi: Test yükü = kapasite × 1,1. Kaldırma, indirme, eğme ve seyir fonksiyonları yük altında çalıştırılır; frenleme yüklü hâlde denenir.
Değerlendirme ve raporlama: Ölçülen değerler mevzuat hedefleriyle karşılaştırılır, sonuç UYGUN / UYGUN DEĞİL olarak yazılır.

Test yükü hesabı

🧮 Örnek: 3.000 kg kapasiteli forklift

Statik test yükü = 3.000 × 1,25 = 3.750 kg
Dinamik test yükü = 3.000 × 1,1 = 3.300 kg
Zincir uzama sınırı = ölçülen uzama ≤ %3 (ISO 5057)

Test yükü hesabında etikette yazan beyan kapasitesi esas alınır; ağırlık merkezi standart değerden (500 mm) farklıysa yük diyagramındaki karşılık gelen kapasite kullanılır.

Kontrol maddeleri

Yüklü–yüksüz fren sistemi kontrolü
Şase durumu
Hidrolik sistem kontrolü (kaldırma/indirme)
Çatal durumu ve deformasyon kontrolü
Hidrolik hortumları ve bağlantı yerleri
Direksiyon, emniyet kemeri, aynalar
Geri vites ikazı, tepe lambası, farlar, korna
Kumanda sistemleri (kaldırma/eğme)
Operatör kabini durumu
Yangın söndürücü
Kapasite etiketi ve yük diyagramı
İkaz ve uyarı levhaları
Tekerlek ve lastik durumu
Yüksüz/yüklü mekanik dayanım testi
Acil durdurma butonu (varsa)

Sıkça Sorulan Sorular

Forklift test yükü nasıl hesaplanır?

Statik test beyan kapasitesinin 1,25 katı, dinamik test 1,1 katı yükle yapılır. Örneğin 3.000 kg kapasiteli forkliftte statik test 3.750 kg, dinamik test 3.300 kg ile gerçekleştirilir.

Forklift zincir uzama sınırı nedir?

TS ISO 5057'ye göre yük zincirindeki uzama %3'ü geçmemelidir. Belirli hatve sayısındaki ölçülen boy nominal boyla karşılaştırılır; %3'ü aşan zincir onarılmaz, değiştirilir.

Forklift periyodik kontrolü ne sıklıkla yapılır?

İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III'e göre, standartlarda aksi belirtilmedikçe azami yılda birdir.

Forklift kontrolünü kimler yapabilir?

Makine mühendisleri ile yönetmelikte sayılan diğer teknik unvanlar (makine/metal eğitimi mezunu teknik öğretmenler, makine tekniker veya yüksek teknikerleri) yapabilir; EKİPNET kaydı zorunludur.

Yük testi yapılmadan forklift raporu geçerli olur mu?

Kaldırma ekipmanlarında periyodik kontrolün özü yük testidir; yalnız gözle muayeneye dayanan rapor, yönetmeliğin aradığı 'beyan yükünün 1,25 katını güvenle kaldırma' doğrulamasını içermez ve denetimde eksik bulunur.

Test yükünü her raporda elle mi hesaplıyorsunuz?

Raporsis, kapasiteyi girdiğinizde statik/dinamik test hedeflerini otomatik hesaplar ve ölçtüğünüz değere göre UYGUN / UYGUN DEĞİL kararını raporunuza işler.

Bu raporu Raporsis'te 10 dakikada hazırlayın →