Buhar Kazanı Periyodik Kontrolü Nasıl Yapılır?

Buhar kazanı periyodik kontrolü nedir?

Buhar kazanı; yakıtla ısıtılan, basınç altında buhar üreten kaptır. İçindeki enerji ve sürekli termal/korozif yıpranma nedeniyle periyodik kontrolü hem basınç dayanımını (hidrostatik test + et kalınlığı) hem de emniyet zincirini (ventiller, su seviye göstergeleri, otomatik kesiciler, alarm) doğrulamalıdır. Kazan patlamaları endüstrinin en ağır sonuçlu kazaları arasındadır; kontrolün hiçbir adımı atlanamaz.

Yasal dayanak ve standartlar

Kim yapabilir, ne sıklıkla yapılır?

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği EK-III'e göre bu ekipman grubunun periyodik kontrolleri makine mühendisleri ile yönetmelikte sayılan diğer teknik unvanlar (makine/metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler, makine tekniker veya yüksek teknikerleri) tarafından yapılabilir. Kontrolü yapan kişinin Bakanlığın EKİPNET sistemine kayıtlı olması ve raporun EKİPNET'e işlenmesi zorunludur.

Periyodik kontrol aralığı, ilgili standartlarda aksi belirtilmediği sürece azami 1 yıldır. İmalatçı daha kısa süre öngörmüşse veya ekipman ağır çalışma koşullarında kullanılıyorsa süre kısaltılabilir; uzatılamaz. Kazanlarda kontrol, yıllık bakım duruşuyla birlikte planlanır; iç muayene için kazanın soğutulup boşaltılması gerekir.

Adım adım buhar kazanı kontrolü

1. Teknik bilgiler: Kapasite (kcal/h), işletme basıncı (bar), yakıt tipi, su seviye göstergesi ve emniyet ventili adetleri kaydedilir.
2. İç ve dış muayene: Kazan soğutulup boşaltıldıktan sonra gövde, aynalar, borular ve kaynak bölgeleri incelenir; kireçlenme, korozyon, deformasyon aranır.
3. UT et kalınlığı ölçümü: Kritik bölgelerden ultrasonik kalınlık ölçümü alınır ve imalat değeriyle karşılaştırılır; incelme hesap gerektiren düzeydeyse basınç düşürme veya onarım kararı verilir.
4. Emniyet donanımı kontrolleri: Emniyet ventilleri ve manometre; termostat; en az iki adet sağlam su seviye göstergesi; su seviyesi düşünce otomatik kesme; gaz kaçağı alarmı; brülör çalışması.
5. Hidrostatik test: Kazan tamamen su doldurulup havası alınır; basınç kademeli olarak işletme basıncının 1,5 katına çıkarılır, tutma süresi boyunca bekletilir; basınç düşümü, terleme, sızıntı ve kalıcı deformasyon aranır.
6. Emniyet ventili doğrulaması: Ölçülen açma basıncı ayar değeriyle karşılaştırılır.
7. Raporlama: Ölçümler, test hedefi ve sonuç kanaati yazılır.

Test ve sınır değerleri

Kontrol maddeleri

• Emniyet ventili ve manometresi var mı, faal mi?
• Termostat var mı, faal mi?
• Sağlam vaziyette en az iki adet su seviye göstergesi var mı?
• Brülörün çalışması normal mi?
• Kazanın et kalınlığında azalma var mı?
• Kazanda deformasyon veya sızıntı var mı?
• Kazanın içi, dışı ve bacası temiz mi?
• Kazanın yeri (kazan dairesi) uygun mu?
• Su seviyesi azalınca otomatik kesme var mı?
• Gaz kaçağını haber veren alarm var mı?
• Yeterli yangın söndürme cihazı var mı?
• Kullanma talimatı var mı?
• Hidrostatik test sonucu

Sıkça Sorulan Sorular