Beton Pompası Periyodik Kontrolü Nasıl Yapılır?
Beton pompası kontrolü nedir?
Mobil (kamyona monteli bomlu), sabit ve harç/püskürtme makinelerini kapsar. Kontrol; bom ve dengeleyici zincirinin (devrilme ve bom düşmesine karşı), pompalama ünitesinin (S-valf/kayar plaka, agitatör emniyetleri) ve beton hattının (boru aşınması, kelepçeler, uç hortum) doğrulanmasıdır.
Yasal dayanak ve standartlar
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (EK-III Tablo 6; azami periyot 1 yıl) + PK01 kapsam tablosu
- TS EN 12001 — Beton ve harç için taşıma, püskürtme ve yerleştirme makineleri: güvenlik gereksinimleri
- TS ISO 4309 yaklaşımı — varsa servis vinci/halat elemanları için
Tıkanan hattı açarken kelepçe sökülmesi ve uç hortumun savrulması, sektörün tekrar eden ölümlü kazasıdır. Kontrolde: boru/dirsek et kalınlıkları (aşınma — kritik dirseklerde UT ölçümü), kelepçelerin emniyet pimleri, hat elemanlarının basınç sınıfı, uç hortumda metal uçluk yasağı ve emniyet halatı, agitatör ızgarası açıldığında pompanın durduğu doğrulanır.
Kim yapabilir?
Makine mühendisleri ile yönetmelikte sayılan diğer teknik unvanlar yapabilir; kontrolü yapanın EKİPNET kaydı zorunludur.
Adım adım kontrol
- Kimlik: Marka/model/seri, bom uzunluğu ve eklem sayısı, teorik debi/basınç, çalışma saati; CE etiketi, kılavuz ve bakım kayıtları.
- Dengeleyiciler ve stabilite: Ayakların açılıp kilitlenmesi, ayak plakaları, "dengeleyici açık değilse bom kilitli" mantığı, eğim göstergesi.
- Bom zinciri: Eklem pim-burç boşlukları, silindir drift testi, yük tutma valfleri, bom park kilidi; uzaktan kumandanın acil durdurması ve sinyal kaybı davranışı.
- Pompalama ünitesi: S-valf/kayar plaka bölgesi koruyucuları, agitatör ızgara anahtarı (açıkken durdurma), su pompası ve yıkama düzeni, hidrolik sızıntılar.
- Beton hattı: Boru ve dirseklerde et kalınlığı (UT), kelepçe-conta ve emniyet pimleri, hat sabitlemeleri, uç hortum durumu + emniyet halatı.
- Fonksiyon testi ve raporlama: Bom hareketleri ve pompalama fonksiyonu denenir; bulgular Uygun/Uygun Değil/Uygulanamaz işaretlenir, kusurlar derecelendirilir.
Kontrol maddeleri
- CE etiketi, kılavuz ve bakım kayıtları
- Dengeleyici ayaklar, kilitler ve bom-kilit mantığı
- Bom eklem pim-burç boşlukları
- Bom silindirlerinde yük altında kaçak (drift)
- Yük tutma valfleri ve bom park kilidi
- Uzaktan kumanda: acil durdurma + sinyal kaybı davranışı
- Agitatör ızgara emniyet anahtarı
- S-valf/kayar plaka bölgesi koruyucuları
- Boru ve dirsek et kalınlıkları (UT ölçümü)
- Kelepçe, conta ve emniyet pimleri
- Uç hortum: uzunluk, metal uçluk yasağı, emniyet halatı
- Hidrolik sistem sızıntıları
- İkazlar, aydınlatma ve yangın söndürücü
Sıkça Sorulan Sorular
Beton pompası neden diğer iş makinelerinden ayrı ele alınır?
Çünkü iki farklı risk ailesini birleştirir: kaldırma benzeri çok eklemli dağıtım bomu (devrilme ve bom düşmesi riski) ile yüksek basınçlı beton hattı (hat patlaması, tıkanma açma ve uç hortum savrulması). TS EN 12001, pompalama ve dağıtım makinelerine özel bu gereksinimleri tanımlar.
Uç hortum (son hortum) kuralları nedir?
Bom ucundaki serbest hortumun uzunluğu üreticinin izin verdiği değeri aşamaz, metal uçluk takılamaz ve hortum bağlantısında kopmaya karşı emniyet halatı bulunur. Tıkanma açılırken uç hortum bölgesinde kimse bulundurulmaz — kontrolde bu düzenin sahada uygulanabilirliği ve hortumun fiziki durumu değerlendirilir.
Bomda hangi testler yapılır?
Bom eklemlerinin pim-burç boşlukları, silindirlerin yük altında tutması (drift), yük tutma valfleri ve acil durdurma sonrası hareketin kilitlenmesi test edilir; dengeleyiciler açılmadan bom hareketine izin verilmediği doğrulanır. Uzaktan kumandanın kayıp-sinyal davranışı (hareketi durdurma) da kontrol edilir.
Beton hattında neye bakılır?
Boru ve dirseklerin et kalınlığı (aşınma — kritik noktalarda ultrasonik ölçüm), kelepçe-conta sistemlerinin emniyet pimleri, hat basınç sınıfının pompa basıncına uygunluğu ve agitatör (kazan) ızgarasının açıkken pompalamayı durdurması kontrol edilir.
Beton pompası kontrolünü kimler yapabilir?
Makine mühendisleri ile yönetmelikte sayılan diğer teknik unvanlar yapabilir; kontrolü yapanın EKİPNET kaydı zorunludur. Kontrol yılda en az bir kezdir; pompa operatörünün MYK belgesi makine kontrolünün yerine geçmez.
Beton pompası raporu Raporsis'te hazır şablon
Bom-şase ve dengeleyici kontrolleri, hortum patlama emniyeti, hopper ızgarası ve uzaktan kumanda maddeleri, kusur derecelendirmesiyle Raporsis'te hazır; hazır beton firmalarının filosunu tek işte raporlayın.
Bu raporu Raporsis'te 10 dakikada hazırlayın →